Aller au contenu
Accueil » Bible en breton » Ancien Testament en breton » Livre de Daniel » Chapitre 13

Livre de Daniel - Chapitre 13

Levr : Levr Daniel
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14

Chapitre 13



Il y avait un habitant de Babylone qui se nommait Joakim. Dn 13, 1 : Ha neuze e oa un den o chom e Babilon, Joakim e anv.

Il avait épousé une femme nommée Suzanne, fille d’Helkias. Elle était très belle et craignait le Seigneur. Dn 13, 2 : Dimeziñ a reas gant ur plac’h, Suzanna hec’h anv, merc’h da Helkia, kenedus-meurbet e oa hag a zoujañs Doue ;

Ses parents étaient des justes, et ils avaient élevé leur fille selon la loi de Moïse. Dn 13, 3 : rak he zud a oa tud reizh, savet o merc’h ganto hervez lezenn Moizez.

Joakim était très riche, et il possédait un jardin auprès de sa maison ; les Juifs affluaient chez lui, car il était le plus illustre d’entre eux. Dn 13, 4 : Pinvidik-bras e oa Joakim, ha stok ouzh e di en devoa ul liorzh, hag e teue kalz a Yuzevien d’e welout, dre ma oa enorus, dreist ar re all.

Deux anciens avaient été désignés dans le peuple pour être juges cette année-là ; ils étaient de ceux dont le Seigneur a dit : « Le crime est venu de Babylone par des anciens, par des juges qui prétendaient guider le peuple. » Dn 13, 5 : Er bloaz-se, e oa bet dilennet da varnerien a-douez ar bobl daou gozhiad. Diwar-benn ar re-se en deus lavaret an Aotrou : "Deuet eo ar fallagriezh eus Babilon, dre Gozhidi barnerien a roe da grediñ e oant hentourien ar bobl".

Ils fréquentaient la maison de Joakim, et tous ceux qui avaient des procès venaient les trouver. Dn 13, 6 : Ar re-se ivez a zaremprede ti Joakim, ha kement hini en deveze ur prosez da varn a zeue daveto.

Lorsque le peuple s’était retiré, vers midi, Suzanne entrait dans le jardin de son mari, et s’y promenait. Dn 13, 7 : Pa veze aet kuit an holl, war-dro kreisteiz, e teue Suzanna d’ober ur bale e liorzh he gwaz.

Les deux anciens la voyaient chaque jour entrer et se promener, et ils se mirent à la désirer : Dn 13, 8 : An daou gozhiad, hag a wele anezhi bemdez o tont d’ober he baleadenn, a savas dezho c’hoant anezhi,

ils pervertirent leur pensée, ils détournèrent leurs yeux pour ne plus regarder vers le ciel et ne plus se rappeler ses justes décrets. Dn 13, 9 : ken e voent dallet ken e tistrojont o selloù evit chom da sellout ha da gaout soñj eus e varnedigezhioù reizh.

Tous deux brûlaient de convoitise, mais ne se l’avouaient pas l’un à l’autre, Dn 13, 10 : Daoust ma oant broudet o-daou gant o c’hoant diroll, e kuzhent o zerzhienn an eil ouzh egile.

car ils avaient honte d’avouer leur désir de s’unir à elle. Dn 13, 11 : Rak mezh o devoa da anzav o doa c’hoant da vont ganti...

Chaque jour, ils guettaient avidement l’occasion de la voir. Dn 13, 12 : Bemdez avat e klaskent gant berv tu d’he gwelout.

Un jour, ils se dirent l’un à l’autre : « Rentrons chez nous, c’est l’heure de déjeuner », et ils se séparèrent. Dn 13, 13 : Un deiz, goude kimiadiñ en ur lavarout : "Deomp d’ar gêr ! Koulz lein ez eo !" ha mont er-maez pep hini diouzh e du

Mais chacun revint sur ses pas, et ils se retrouvèrent au même endroit. Se questionnant alors mutuellement, ils s’avouèrent leur désir. Et ils se mirent d’accord sur le moment où ils pourraient la trouver seule. Dn 13, 14 : e tistrojont en-dro, hag en em gavjont tal-ouzh-tal ! Hag an eil o c’houlenn ouzh egile an abeg a gement-se ec’h anzavjont an eil d’egile o c’hoant diroll... hag e tivizjont neuze a-gevret pegoulz e c’hellfent kaout Suzanna hec’h-unanik.

Ils guettaient le jour favorable, lorsque Suzanne entra, comme la veille et l’avant-veille, accompagnée seulement de deux jeunes filles ; il faisait très chaud, et elle eut envie de prendre un bain dans le jardin. Dn 13, 15 : Gortoz a rejont eta an degouezh mat ma teuas Suzanna, evel en deizioù kent, ganti div vatezhig nemetken ; ha gant an tomm ma oa an amzer, e fellas dezhi en em walc’hiñ el liorzh.

Il n’y avait personne, en dehors des deux anciens qui s’étaient cachés et qui l’épiaient. Dn 13, 16 : Ne oa den ebet war-dro : nemet an daou gozhiad, kuzhet, o c’hedal anezhi.

Suzanne dit aux jeunes filles : « Apportez-moi de quoi me parfumer et me laver, puis fermez les portes du jardin, pour que je puisse prendre mon bain. » Dn 13, 17 : Degasit din, emezi d’an div vatezh, eoul ha balzam ; ha klozit dor al liorzh ma c’hellin mont en dour.

Ainsi firent-elles : fermant la porte du jardin, elles entrèrent dans la maison par la porte de service pour y chercher ce que Suzanne leur avait demandé. Elles ne virent pas les anciens, qui étaient cachés. Dn 13, 18 : An div-mañ a reas ar pezh he devoa lavaret, a serras dor al liorzh hag a yeas er-maez dre an nor-gostez evit kerc’hat ar pezh he devoa goulennet Suzanna ; hep gouzout e oa kuzhet an daou gozhiad.

Dès que les jeunes filles furent sorties, les deux anciens surgirent, coururent vers Suzanne Dn 13, 19 : A-vec’h aet kuit ar mitizhien, edo ar re-mañ en o sav, hag o redek daveti !

et lui dirent : « Les portes du jardin sont fermées, on ne nous voit pas ; nous te désirons, sois consentante et viens avec nous. Dn 13, 20 : Klozet eo dor al liorzh, emezo, n’eus den ouzh hor gwelout ha c’hoant hon eus ac’hanout : pleg deomp ! Gourvez ganeomp !

Autrement nous porterons contre toi ce témoignage : il y avait un jeune homme avec toi, et c’est pour cela que tu as renvoyé les jeunes filles. » Dn 13, 21 : Ma nac’hez, e tougimp testeni a-enep dit e oa ur paotr yaouank ganit, hag ez eo evit-se ec’h eus kaset kuit da blac’hed yaouank !"

Suzanne dit en gémissant : « De tous côtés, je suis prise au piège : si je vous cède, c’est la mort pour moi ; et si je refuse de céder, je n’échapperai pas à vos mains. Dn 13, 22 : Huanadiñ a reas Suzanna en ur lavarout : "Setu-me trapet a bep tu ! Mar plegan deoc’h, n’eus nemet ar marv evidon ! Ma stourman, ne dec’hin ket a-dre ho taouarn !

Mieux vaut pour moi tomber entre vos mains sans vous céder, plutôt que de pécher aux yeux du Seigneur. » Dn 13, 23 : Gwelloc’h eo din avat kouezhañ dibec’h etre ho taouarn eget pec’hiñ dirak Doue !"

Alors Suzanne poussa un grand cri, et les deux anciens se mirent à crier contre elle. Dn 13, 24 : Neuze e huchas a-bouez-penn ; hogen an daou zen kozh a huchas ivez, enep dezhi ;

L’un d’eux courut ouvrir les portes du jardin. Dn 13, 25 : hag unan anezho a redas da zigeriñ dor al liorzh.

Les gens de la maison, entendant crier dans le jardin, se précipitèrent par la porte de service pour voir ce qui arrivait à Suzanne. Dn 13, 26 : Pa glevas tud an ti ar youc’hadeg-se el liorzh, e redjont dre an nor-gostez evit gwelout petra 'oa c’hoarvezet ;

Quand les anciens eurent raconté leur histoire, les serviteurs furent remplis de honte, car jamais on n’avait dit pareille chose de Suzanne. Dn 13, 27 : ha pa o doe kontet an daou gozhiad o c’homzoù, en em gavas mezhek ar servijerien, rak biskoazh ne oa bet lavaret tra heñvel ebet diwar-benn Suzanna.

Le lendemain, le peuple se rassembla chez Joakim son mari. Les deux anciens arrivèrent, remplis de pensées criminelles contre Suzanne, et décidés à la faire mourir. Ils dirent devant le peuple : Dn 13, 28 : Deuet antronoz en em vodas an dud e ti Joakim he fried. An daou gozhiad a zeuas ivez, hag i, fallagriezh holl a-enep Suzanna, a glaske he c’has d’ar marv

« Envoyez chercher Suzanne, fille d’Helkias, épouse de Joakim. » On l’envoya chercher. Dn 13, 29 : ha lavarout a rejont d’an dud : "Kasit tud da gerc’hat Suzanna, merc’h da Helkia, gwreg Joakim !" Kerc’het e voe diouzhtu

Elle se présenta avec ses parents, ses enfants et tous ses proches. Dn 13, 30 : hag hi da zont gant he zud, he bugale hag hec’h holl dud kar.

Suzanne avait les traits délicats et elle était belle à voir. Dn 13, 31 : Hogen Suzanna a oa koant-meurbet, ha kenedus da welout,

Comme elle était voilée, ces misérables ordonnèrent qu’on la dévoile, pour pouvoir profiter de sa beauté. Dn 13, 32 : evel ma oa he gouel ganti war he fenn, e c’hourc’hemennas an hailhoned-mañ lemel he gouel diganti evit sellout ouzh he c’haerder gwalc’h o c’halon.

Tous les siens pleuraient, ainsi que tous ceux qui la voyaient. Dn 13, 33 : He zud-hi a skuilhe daeroù, holl anezho, ha kement den a oa ouzh he gwelout.

Les deux anciens se levèrent au milieu du peuple, et posèrent les mains sur sa tête. Dn 13, 34 : Neuze an daou gozhiad a savas en o sav e kreiz an emvod, hag a lakaas o daouarn dezhi war he fenn.

Tout en pleurs, elle leva les yeux vers le ciel, car son cœur était plein de confiance dans le Seigneur. Dn 13, 35 : Hi en ur ouelañ a save he selloù d’an Neñv, dre ma oa he c’halon leun a fiziañs e Doue.

Les anciens déclarèrent : « Comme nous nous promenions seuls dans le jardin, cette femme y est entrée avec deux servantes. Elle a fermé les portes et renvoyé les servantes. Dn 13, 36 : Hag e lavaras an daou gozhiad : "E-pad m’edomp-ni o vale hon-unan el liorzh, eo deuet ar vaouez-mañ e-barzh gant div vatezh. Serret he deus an nor ha kaset ar mitizhien diwar he zro.

Alors un jeune homme qui était caché est venu vers elle, et a couché avec elle. Dn 13, 37 : Ur paotr yaouank a oa kuzhet eno, hag a zo tostaet outi, hag a zo aet ganti.

Nous étions dans un coin du jardin, nous avons vu le crime, et nous avons couru vers eux. Dn 13, 38 : Evel ma oamp en ur c’horn eus al liorzh pa hon eus gwelet ar fallagriezh-se, hon eus deredet daveto. Gwelet hon eus anezho an eil gant egile ;

Nous les avons vus s’unir, mais nous n’avons pas pu nous emparer du jeune homme, car il était plus fort que nous : il a ouvert la porte et il s’est échappé. Dn 13, 39 : met n’omp ket bet gouest da dapout krog en den yaouank, kreñvoc’h ma oa egedomp ; digoret gantañ an nor en deus kemeret an tec’h.

Mais elle, nous l’avons saisie, et nous lui avons demandé qui était ce jeune homme ; Dn 13, 40 : Hi avat hon eus tapet krog enni, ha goulennet na piv 'oa an den yaouank-se. Met n’eo ket bet fellet dezhi lavarout deomp. Setu hon testeni".

elle n’a pas voulu nous le dire. De tout cela, nous sommes témoins. » L’assemblée les crut, car c’étaient des anciens du peuple et des juges, et Suzanne fut condamnée à mort. Dn 13, 41 : An dud bodet a gredas o lavar : henaourien ar bobl e oant-i, barnerien, ha Suzanna a voe eta barnet d’ar marv.

Alors elle cria d’une voix forte : « Dieu éternel, toi qui pénètres les secrets, toi qui connais toutes choses avant qu’elles n’arrivent, Dn 13, 42 : Hogen Suzanna a youc’has gant ur vouezh kreñv hag a lavaras : "Doue peurbad ! C’hwi hag a anav an traoù kuzhet, hag a oar pep tra a-raok ma ve c’hoarvezet,

tu sais qu’ils ont porté contre moi un faux témoignage. Voici que je vais mourir, sans avoir rien fait de tout ce que leur méchanceté a imaginé contre moi. » Dn 13, 43 : C’hwi a oar ez eo ur fals-testeni o deus douget a-enep din. Setu ma varvan hep bezañ graet netra a gement o deus ijinet enep din en o fallagriezh".

Le Seigneur entendit sa voix. Dn 13, 44 : An Aotrou a glevas he mouezh.

Comme on la conduisait à la mort, Dieu éveilla l’esprit de sainteté chez un tout jeune garçon nommé Daniel, Dn 13, 45 : Ha p’edont ouzh he c’has d’ar marv, e tihunas skiant santel ur bugel yaouank, Daniel,

qui se mit à crier d’une voix forte : « Je suis innocent de la mort de cette femme ! » Dn 13, 46 : hag hemañ a huchas : "Me a zo dinamm eus gwad houmañ !"

Tout le peuple se tourna vers lui et on lui demanda : « Que signifie cette parole que tu as prononcée ? » Dn 13, 47 : An holl a droas da sellout outañ hag a c’houlennas digantañ : "Petra 'fell dit lavarout gant ar c’homzoù-se ?"

Alors, debout au milieu du peuple, il leur dit : « Fils d’Israël, vous êtes donc fous ? Sans interrogatoire, sans recherche de la vérité, vous avez condamné une fille d’Israël. Dn 13, 48 : Hag eñ en e sav en o c’hreiz, a respontas : "Na kollet hoc’h eus ho skiant vat, bugale Israel, pa gondaonit, hep enklask na prouenn anat, unan eus merc’hed Israel ?

Revenez au tribunal, car ces gens-là ont porté contre elle un faux témoignage. » Dn 13, 49 : Distroit da sal ar Varn, rak fals-testeni eo o deus douget ar re-mañ enep dezhi !"

Tout le peuple revint donc en hâte, et le collège des anciens dit à Daniel : « Viens siéger au milieu de nous et donne-nous des explications, car Dieu a déjà fait de toi un ancien. » Dn 13, 50 : Hag an holl da zistreiñ gant pres, hag e lavaras ar Gozhidi da Zaniel : "Deus da azezañ en hon touez ha lavar da soñj, peogwir en deus roet Doue dit kement a furnez ha d’ar Gozhidi".

Et Daniel leur dit : « Séparez-les bien l’un de l’autre, je vais les interroger. » Dn 13, 51 : Daniel a lavaras dezho neuze : "Dispartiit krenn an eil diouzh egile, ha me o goulennataio".

Quand on les eut séparés, Daniel appela le premier et lui dit : « Toi qui as vieilli dans le mal, tu portes maintenant le poids des péchés que tu as commis autrefois Dn 13, 52 : Dispartiet an eil diouzh egile e reas Daniel da unan anezho dont, hag e lavaras dezhañ : "Den koshaet en drougiezh, ha setu ma teu en-dro warnout pec’hedoù da vuhez tremenet, barner-barnedigezhioù-direizh ma-z eus ac’hanout !

en jugeant injustement : tu condamnais les innocents et tu acquittais les coupables, alors que le Seigneur a dit : “Tu ne feras pas mourir l’innocent et le juste.” Dn 13, 53 : Te a gondaone tud didamall hag a zidamalle ar re gablus, daoust da lavar an Aotrou : Ne lakai ket d’ar marv an den didamall nag an den reizh !

Eh bien ! si réellement tu as vu cette femme, dis-nous sous quel arbre tu les as vus se donner l’un à l’autre ? » Il répondit : « Sous un sycomore. » Dn 13, 54 : Ac’hanta, mar ec’h eus he gwelet fraezh, lavar dindan peseurt gwezenn ec’h eus o gwelet o vont a-gevret ?" - "Dindan ul lantiskenn !" emezañ.

Daniel dit : « Voilà justement un mensonge qui te condamne : l’Ange de Dieu a reçu un ordre de Dieu, et il va te mettre à mort. » Dn 13, 55 : Mat ! Eme Daniel, setu adkouezhet da c’haou war da benn ! A-barzh bremañ, en deus klevet Ael Doue ar setañs douget enep dit, hag emañ o tont d’az frailhañ dre greiz da gorf.

Daniel le renvoya, fit amener l’autre et lui dit : « Tu es de la race de Canaan et non de Juda ! La beauté t’a dévoyé et le désir a perverti ton cœur. Dn 13, 56 : Kaset hemañ kuit, e reas d’egile dont d’e dro, hag e lavaras dezhañ "Mab da Ganaan ma-z out, n’eo ket mab da Youda ! Dallet out bet gant koantiri, hag ar c’hoantegezh he deus breinet da galon !

C’est ainsi que vous traitiez les filles d’Israël, et, par crainte, elles se donnaient à vous. Mais une fille de Juda n’a pu consentir à votre crime. Dn 13, 57 : Setu penaos e raec’h gant merc’hed Israel ! Ha gant an aon, e plegent d’ho taremprediñ ! Met ur verc’h da Youda n’he deus ket gouzañvet ho fallagriezh !

Dis-moi donc sous quel arbre tu les as vus se donner l’un à l’autre ? » Il répondit : « Sous un châtaignier. » Dn 13, 58 : Ac’hanta ! Lavar bremañ dindan peseurt gwezenn ez out kouezhet warno p’edont an eil gant egile ?" - "Dindan un daouzenn".

Daniel lui dit : « Toi aussi, voilà justement un mensonge qui te condamne : l’Ange de Dieu attend, l’épée à la main, pour te châtier, et vous faire exterminer. » Dn 13, 59 : Mat ! Eme Zaniel, war da benn-te ivez, ra gouezho da c’haou ! Emañ ael Doue, e gleze gantañ en e zorn, o c’hortoz an eur d’az taouhanteriñ, ma vo echu ganeoc’h-c’hwi !

Alors toute l’assemblée poussa une grande clameur et bénit Dieu qui sauve ceux qui espèrent en lui. Dn 13, 60 : Ar vodadeg a-bezh a youc’has a-bouez-penn neuze, o lavarout bennozh da Zoue hag a salv an neb a laka ennañ e fiziañs.

Puis elle se retourna contre les deux anciens que Daniel avait convaincus de faux témoignage par leur propre bouche. Conformément à la loi de Moïse, on leur fit subir la peine que leur méchanceté avait imaginée contre leur prochain : Dn 13, 61 : Hag e trojont enep an daou gozhiad hag en doa graet Daniel dezho anzav dre o c’homzoù o-unan, o fals-testeni. Hag e voe taolet warno ar c’hastiz o devoa klasket teurel war o nesañ.

on les mit à mort. Et ce jour-là, une vie innocente fut épargnée. Dn 13, 62 : Evit seveniñ lezenn Moizez e voent lakaet d’ar marv, hag en deiz-se e voe salvet ar gwad dibec’h.

Helkias et sa femme louèrent Dieu au sujet de leur fille Suzanne, avec Joakim son mari et tous leurs proches, parce qu’il ne s’était trouvé en elle rien de répréhensible. À partir de ce jour, Daniel devint grand aux yeux du peuple. Dn 13, 63 : Helkia hag e bried a rentas bennozh da Zoue evit o merc’h Suzanna ; hag ivez he fried Joakim hag hec’h holl gerent, dre ma ne oa bet kavet tamall ebet d’ober dezhi. Ha diwar an deiz-se, ha goude e teuas Daniel da vezañ bras dirak ar bobl.