Livre de Daniel - Chapitre 5
Chapitre 5
Le roi Balthazar donna un somptueux festin pour les grands du royaume au nombre de mille, et il se mit à boire du vin en leur présence. Dn 5, 1 : Ar roue Beltasar a reas ur pred bras evit e uhelidi, mil anezho, ha dirak ar miliad-se en em lakaas da evañ gwin.
Excité par le vin, il fit apporter les vases d’or et d’argent que son père Nabucodonosor avait enlevés au temple de Jérusalem ; il voulait y boire, avec ses grands, ses épouses et ses concubines. Dn 5, 2 : P’en devoe tañvaet ar gwin, e c’hourc’hemennas Beltasar degas ar beselioù aour hag arc’hant a oa bet dilamet gant e dad Naboukodonozor eus Templ Jeruzalem ; d’ar roue, d’e uhelidi, d’e wragez ha d’e serc’hed da evañ enno.
On apporta donc les vases d’or enlevés du temple, de la Maison de Dieu à Jérusalem, et le roi, ses grands, ses épouses et ses concubines s’en servirent pour boire. Dn 5, 3 : Neuze e voe degaset al listri aour bet lamet diouzh an Templ a oa e Jeruzalem, hag enno e evas ar roue, e uhelidi, e wragez hag e serc’hed.
Après avoir bu, ils entonnèrent la louange de leurs dieux d’or et d’argent, de bronze et de fer, de bois et de pierre. Dn 5, 4 : Evañ a rejont gwin ha meuliñ an doueoù aour hag arc’hant, arem, houarn, koad ha maen.
Soudain on vit apparaître, en face du candélabre, les doigts d’une main d’homme qui se mirent à écrire sur la paroi de la salle du banquet royal. Lorsque le roi vit cette main qui écrivait, Dn 5, 5 : D’an ampoent e teuas bizied dorn un den da skrivañ a-dal d’ar c’hantolor-barrek, war raz moger palez ar roue. hag ar roue, a welas an tamm-se a skrive.
il changea de couleur, son esprit se troubla, il fut pris de tremblement, et ses genoux s’entrechoquèrent. Dn 5, 6 : Ar roue neuze a gollas e liv hag a voe spouronet en e soñjoù, ken e teuas juntroù e gein da laoskaat ha pennoù e zaoulin da skeiñ an eil ouzh egile.
Le roi cria de faire entrer les mages, les devins et les astrologues. Il prit la parole et dit aux sages de Babylone : « L’homme qui lira cette inscription et me l’interprétera, on le revêtira de pourpre, on lui mettra un collier d’or, et il sera le troisième personnage du royaume. » Dn 5, 7 : Garmiñ a reas ar roue a vouezh kreñv degas dezhañ an astraourien, ar Galdeidi hag an divinourien. Hag e komzas ar roue o lavarout da furien Babilon : "An neb a lenno ar skrid-se hag a zisklerio ar ster anezhañ, a vo gwisket e limestra, gant ur chadenn aour en e gerc’henn, hag e vo o ren en trede renk e penn ar rouantelezh.
Tous les sages du roi entrèrent donc, mais ils ne purent lire l’inscription ni en donner au roi l’interprétation. Dn 5, 8 : Neuze e teuas holl furien ar roue, met ne voent ket barrek da lenn ar skritur na da reiñ ar ster da anaout d’ar roue.
Le roi Balthazar en était épouvanté : son visage changea de couleur, et les grands du royaume furent atterrés. Dn 5, 9 : Neuze e voe ar roue Beltasar trubuilhet-meurbet, e liv kemmet warnañ ; hag e uhelidi a voe mantret.
La reine, alertée par les paroles du roi et des grands, entra dans la salle du banquet. Elle prit la parole et dit : « Ô roi, puisses-tu vivre à jamais ! Que tes pensées ne t’épouvantent pas, que ton visage ne change pas de couleur ! Dn 5, 10 : Ar rouanez, o klevout petra a oa bet lavaret gant ar roue hag an uhelidi, a zeuas e sal ar banvez, hag a lavaras : "O Roue, buhez dit da viken ! Arabat dit magañ spouron ez soñjoù na da liv da zremm kemm.
Dans ton royaume, un homme possède en lui l’esprit des dieux saints. Du temps de ton père, on a trouvé en lui une lumière, une intelligence, et une sagesse pareille à la sagesse des dieux. Le roi Nabucodonosor, ton père, le nomma chef des magiciens, des mages, des devins et des astrologues. Il fit ainsi Dn 5, 11 : Rak bez’ ez eus un den ez rouantelezh hag en deus spered an doueed sakr ennañ. E deizioù da dad e voe kavet sked, poell ha furnez evel furnez an doueoù, ennañ. Hag ar roue Naboukodonozor da dad, en devoa lakaet anezhañ da vestr war ar vajed, an astraourien, ar Galdeidi hag a divinourien,
parce qu’on avait trouvé en ce Daniel – à qui le roi avait donné le nom de Beltassar – un esprit supérieur, une intelligence, une clairvoyance pour interpréter les songes, déchiffrer les énigmes et dénouer les difficultés. Donc, que Daniel soit appelé, et il donnera l’interprétation. » Dn 5, 12 : dre ma voe kavet en Daniel-se ur spered dispar : skiant ha poell da zisplegañ an huñvreoù, da ziskleriañ divinadelloù, da zirouestlañ kudennoù, ken e voe anvet Baltasar gant ar roue ! N’eus d’ober eta nemet gervel Daniel, hag hennezh a roio an displegadur !"
On fit venir Daniel devant le roi, et le roi lui dit : « Es-tu bien Daniel, l’un de ces déportés amenés de Juda par le roi mon père ? Dn 5, 13 : Degaset e voe neuze Daniel dirak ar roue. Ha lavarout a reas ar roue da Zaniel : "Te, emezañ, eo Daniel, unan eus harluidi Youda bet degaset eus Bro Youda gant ar roue va zad ?
J’ai entendu dire qu’un esprit des dieux réside en toi, et qu’on trouve chez toi une clairvoyance, une intelligence et une sagesse extraordinaires. Dn 5, 14 : Klevet em eus diwar da benn e vefe spered an doueed ennout, e vefe bet kavet ennout sklerijenn, poell ha furnez dreist-par.
Et maintenant on a fait venir en ma présence les sages et les mages pour lire cette inscription et m’en faire connaître l’interprétation. Mais ils n’ont pas été capables de me la donner. Dn 5, 15 : Ac’hanta, furien ha majed a zo bet degaset dirazon evit lenn ar skritur-mañ ha reiñ din an displegadur anezhañ hogen n’int ket bet evit displegañ petra eo.
J’ai entendu dire aussi que tu es capable de donner des interprétations et de résoudre des questions difficiles. Si tu es capable de lire cette inscription et de me l’interpréter, tu seras revêtu de pourpre, tu porteras un collier d’or et tu seras le troisième personnage du royaume. » Dn 5, 16 : Ha klevet em eus diwarnout ez out barrek da reiñ ar sterioù ha da zirouestlañ ar c’hudennoù. Neuze ’ta, mard out gouest da lenn ar skritur-mañ ha da zisplegañ din petra a dalvez, e vi gwisket e limestra, ur chadenn aour ouzh da gerc’henn, hag e vi o ren e penn ar rouantelezh, en trede renk !"
Daniel répondit au roi : « Garde tes cadeaux, et offre à d’autres tes présents ! Moi, je lirai au roi l’inscription et je lui en donnerai l’interprétation. Dn 5, 17 : Neuze e respontas Daniel hag e lavaras dirak ar roue : "Mir da zonezonoù ! Ha ro da brofoù da unan all ! Ar skritur avat a lennin d’ar roue, hag an displegadur anezhañ a roin dezhañ da c’houzout.
Ô roi, le Dieu Très-Haut avait donné à ton père le roi Nabucodonosor la royauté, la grandeur, la gloire et la splendeur. Dn 5, 18 : Te, o roue ! An Doue uhel-meurbet en devoa roet rouantelezh, meurdez, enor ha splannder da Naboukodonozor, da dad.
La grandeur qui lui était donnée faisait trembler de crainte devant lui tous les peuples, nations et gens de toutes langues. Il tuait qui il voulait, laissait vivre qui il voulait ; il élevait qui il voulait, abaissait qui il voulait. Dn 5, 19 : Hag en abeg d’ar veurdez-se bet roet dezhañ, an holl bobloù, a bep bro hag a bep yezh, a grene gant spont dirazañ ; neb a felle dezhañ a lazhe, neb a felle dezhañ a leze da vevañ ; neb a felle dezhañ a uhelae, neb a felle dezhañ a izelae.
Mais lorsque son cœur devint hautain, son esprit dur jusqu’à l’orgueil, il fut jeté à bas de son trône royal, et sa gloire lui fut retirée. Dn 5, 20 : Hogen pa c’hwezhas e galon ha pa galedas e spered betek al lorc’h, e voe diskaret diwar e dron-roue ha lamet e c’hloar digantañ.
On le chassa d’entre les hommes, son cœur devint comme celui des bêtes ; il demeura avec les ânes sauvages, on le nourrissait d’herbe comme les bœufs ; son corps était trempé par la rosée du ciel, jusqu’au moment où il reconnut que le Dieu Très-Haut est maître du royaume des hommes et place à sa tête qui il veut. Dn 5, 21 : A-douez bugale an dud e voe argaset, e galon a zeuas heñvel ouzh hini al loened ; gant an ezen-gouez ez eas da chom : gant glazur, en em vage, evel an ejened ; ha gant glizh an noz e veze glebiet e gorf ; betek ma anavezas ez eo an Doue uhel-meurbet an hini a ren war rouantelezh an dud, hag a uhela an neb a blij dezhañ.
Toi, son fils Balthazar, tu n’as pas abaissé ton cœur, et pourtant, tu savais tout cela. Dn 5, 22 : Ha te, e vab Beltasar, n’ec’h eus ket izelaet da galon, daoust dit gouzout kement-se.
Tu t’es élevé contre le Seigneur du ciel ; tu t’es fait apporter les vases de sa Maison, et vous y avez bu du vin, toi, les grands de ton royaume, tes épouses et tes concubines ; vous avez entonné la louange de vos dieux d’or et d’argent, de bronze et de fer, de bois et de pierre, ces dieux qui ne voient pas, qui n’entendent pas, qui ne savent rien. Mais tu n’as pas rendu gloire au Dieu qui tient dans sa main ton souffle et tous tes chemins. Dn 5, 23 : A-enep Aotrou an Neñvoù ez out en em savet : listri e Di a zo bet degaset dirazout, ha te, da uhelidi, da wragez ha da serc’hed, hoc’h eus evet gwin enno ; doueoù arc’hant, aour, arem, houarn, koad ha maen - ha na welont, na glevont na n’anavezont ket - ac’h eus meulet. Hogen an Doue emañ da alan en E zorn, hag a zo dezhañ da holl hentoù, dezhañ n’ec’h eus ket rentet gloar !
C’est pourquoi il a envoyé cette main et fait tracer cette inscription. Dn 5, 24 : Setu perak eo deuet eus e berzh an tamm dorn-se da dresañ ar skrid-mañ,
En voici le texte : Mené, Mené, Teqèl, Ou-Pharsine. Dn 5, 25 : ha sed ar skrid a zo treset : MANE, THEKEL ha PHARES.
Et voici l’interprétation de ces mots : Mené (c’est-à-dire “compté”) : Dieu a compté les jours de ton règne et y a mis fin ; Dn 5, 26 : Setu ster ar gerioù. MANE : "muzuliet" en deus Doue da renadur ha lakaet ur fin dezhañ ;
Teqèl (c’est-à-dire “pesé”) : tu as été pesé dans la balance, et tu as été trouvé trop léger ; Dn 5, 27 : THEKEL : "pouezet" out bet war ar valañs ha kavet diouer ennout ;
Ou-Pharsine (c’est-à-dire “partagé”) : ton royaume a été partagé et donné aux Mèdes et aux Perses. » Dn 5, 28 : PHARES : "rannet" eo bet da rouantelezh ha roet da Vediz ha Persiz".
Alors, Balthazar ordonna de revêtir Daniel de pourpre, de lui mettre au cou un collier d’or et de proclamer qu’il deviendrait le troisième personnage du royaume. Dn 5, 29 : Neuze e lavaras Beltasar gwiskañ Daniel a limestra, ha lakaat ur chadenn aour en e gerc’henn hag embann diwar e benn e vefe mestr, an trede, er rouantelezh.
Cette nuit-là, Balthazar, le roi des Chaldéens, fut tué. Dn 5, 30 : D’an noz-se e voe lazhet Beltasar, roue ar Galdeiz.
