Premier livre des Rois - Chapitre 20
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
Chapitre 20
Ben-Hadad, roi d’Aram, réunit toute son armée. Il avait avec lui trente-deux rois, des chevaux et des chars. Il monta assiéger Samarie et l’attaqua. 1R 20, 1 : Ha Benadad, roue Aram, a vodas e holl armead ; daou roue ha tregont a oa gantañ, ha kezeg ha kirri ; hag e pignas da ober seziz war Samaria ha brezel outi.
Il envoya dans la ville des messagers à Acab, roi d’Israël, 1R 20, 2 : Hag e kasas kannaded da Ac’hab, roue Israel, e kêr,
pour lui dire : « Ainsi parle Ben-Hadad : “Ton argent et ton or sont à moi ! À moi, tes femmes et les meilleurs de tes fils !” » 1R 20, 3 : da lavarout : "Evel-hen e komz Benadad. Da arc’hant ha da aour a zo din ; da wragez ha da vibien vravañ a zo din".
Le roi d’Israël répondit : « Selon tes ordres, mon seigneur le roi, je suis à toi, moi et tout ce qui m’appartient. » 1R 20, 4 : Hag e respontas roue Israel, o lavarout : "Evel ma lavarez, aotrou roue, dit ez on ha kement am eus".
Les messagers revinrent et dirent à nouveau : « Ainsi parle Ben-Hadad. Je t’ai envoyé ce message : “Ton argent, ton or, tes femmes et tes fils, tu me les donneras !” 1R 20, 5 : Hag e tistroas ar gannaded, hag e lavarjont : "Evel-hen e komz Benadad : lavarout a ra : Mar em eus kaset davedout da lavarout : Da arc’hant, aour, gwragez ha mibien a roi din,
Eh bien, demain à la même heure, je t’enverrai mes serviteurs ; ils fouilleront ta maison et les maisons de tes serviteurs. Ils mettront la main sur tout ce qui réjouit tes yeux et ils l’emporteront ! » 1R 20, 6 : ez eo d’ar c’houlz-mañ arc’hoazh e kasin va servijerien du-se, hag e furchint da di ha tiez da servijerien ; hag holl bezh a blije d’az taoulagad a lakaint en o dorn hag a gemerint".
Le roi d’Israël convoqua tous les anciens du pays et dit : « Reconnaissez-le ! Vous voyez bien que cet homme nous veut du mal. Quand il m’a réclamé mes femmes et mes fils, mon argent et mon or, je ne lui ai rien refusé ! » 1R 20, 7 : Hag e c’halvas roue Israel holl Gozhidi ar vro, hag e lavaras : "Gouezit ha gwelit petore droug emañ o klask, pa gas davedon, evit kaout va gwragez, mibien, arc’hant hag aour ! Ha n’em eus ket o nac’het outañ !"
Tous les anciens et tout le peuple lui dirent : « Ne l’écoute pas ! N’accepte pas ! » 1R 20, 8 : Hag e lavaras dezhañ an holl Gozhidi hag ar bobl a-bezh : "Na sent ket outañ ! N’asant ket !"
Il répondit aux messagers de Ben-Hadad : « Dites à mon seigneur le roi : “Tout ce que tu as fait demander à ton serviteur la première fois, je le ferai. Mais cette exigence, je ne peux la satisfaire.” » Les messagers s’en allèrent et rapportèrent au roi la réponse. 1R 20, 9 : Hag e lavaras da gannaded Benadad : "Lavarit d’an aotrou roue : Kement ac’h eus kaset da c’houlenn digant da servijer da gentañ a rin, met an dra-se n’hellan ket ober". Hag ez eas ar gannaded da rentañ kont dezhañ.
Ben-Hadad lui envoya dire : « Que les dieux amènent le malheur sur moi, et pire encore, s’il reste à Samarie assez de poussière pour que tous les gens qui me suivent en aient une poignée. » 1R 20, 10 : Hag ec’h adkasas davetañ Benadad da lavarout : "Evel-hen da raio din an doueoù, hag evel-hont ouzhpenn, mar be trawalc’h a boultr e Samaria evit pep a zornad d’an holl soudarded am bo war va roudoù !"
Le roi d’Israël lui fit répondre : « Dites-lui : “Celui qui boucle son ceinturon, qu’il ne crie pas victoire comme celui qui le détache !” » 1R 20, 11 : Hag e respontas roue Israel, o lavarout : "Komzit ! N’eo ket dav bout lorc’hus pa vezer o prennañ ar gouriz evel pa vezer o tibrennañ !"
Quand il entendit cette parole, Ben-Hadad, qui était en train de boire avec les rois sous les tentes, dit à ses serviteurs : « À vos postes ! », et ils prirent position contre la ville. 1R 20, 12 : Pa glevas Benadad ar gomz-se, e oa oc’h evañ gant ar rouaned en tinelloù, hag e lavaras d’e servijerien : "D’ho lec’hioù !" Hag en em lec’hjont a-enep ar gêr.
Voici qu’un prophète s’avança au-devant d’Acab, roi d’Israël, et lui dit : « Ainsi parle le Seigneur : As-tu vu cette grande multitude ? Voici que je la livre aujourd’hui dans ta main, et tu reconnaîtras que je suis le Seigneur ! » 1R 20, 13 : Hag ur profed, o tostaat ouzh Ac’hab, roue Israel, a lavaras : "Evel-hen e komz an Aotrou : Gwelout a rez an engroez bras-se ? O lakaat a ran ez torn hiziv, hag e ouezi ez on an Aotrou !"
Acab demanda : « Par qui me la livres-tu ? » Il répondit : « Ainsi parle le Seigneur : Par l’élite des chefs de districts. » Acab reprit : « Qui engagera le combat ? » Le prophète répondit : « Toi ! » 1R 20, 14 : Hag e lavaras Ac’hab : "Dre biv ?" Hag e lavaras : "Evel-hen e komz an Aotrou : Gant paotred yaouank ofiserien ar rannvroioù". Hag e lavaras : "Piv a zigoro an emgann ?" Hag e lavaras : "Te !"
Acab passa en revue l’élite des chefs de districts : ils étaient deux cent quarante-deux. Après eux, il passa en revue tout le peuple, tous les fils d’Israël : sept mille hommes. 1R 20, 15 : Hag e voe niveret yaouankiz ofiserien ar rannvroioù, hag e oant daou c’hant ha tregont ; ha goude ar re-mañ e voe niveret ar bobl a-bezh, holl vibien Israel : seizh mil.
Ils firent une sortie à l’heure de midi, tandis que Ben-Hadad, sous les tentes, buvait jusqu’à l’ivresse avec les rois, les trente-deux rois, ses alliés. 1R 20, 16 : Hag int da ermaeziañ, da greisteiz, ha Benadad a oa oc’h evañ, oc’h en em vezviñ en tinelloù gant ar rouaned, an daou roue ha tregont, e skoazellerien.
L’élite des chefs de districts sortit d’abord. Ben-Hadad envoya aux nouvelles ; on lui fit ce rapport : « Des hommes sont sortis de Samarie. » 1R 20, 17 : Hag ez ermaezias paotred ofiserien ar rannvroioù da gentañ. Hag e kasas Benadad davit keloù, hag e voe lavaret dezhañ : "Soudarded a zo deuet er-maez eus Samaria".
Il répondit : « S’ils sortent pour la paix, prenez-les vivants. S’ils sortent pour le combat, prenez-les vivants aussi. » 1R 20, 18 : Hag e lavaras : "Mard eo evit peoc’h e teuont, ra vint tapet bev ! Mard eo evit brezel e teuont, ra vint tapet bev ivez !"
Ceux qui étaient sortis de la ville, c’était l’élite des chefs de districts, et l’armée venait après eux. 1R 20, 19 : Ar re a oa deuet eus kêr, paotred ofiserien ar rannvroioù, o devoa an armead a-dreñv dezho.
Et ils frappèrent chacun son homme. Les Araméens s’enfuirent, et Israël les poursuivit. Ben-Hadad, roi d’Aram, se sauva à cheval avec quelques cavaliers. 1R 20, 20 : Skeiñ a reas pep hini war e hini, hag e tec’has an Aramiz, heskinet gant Israel, hag e tiflipas Benadad, roue Aram, war ur marc’h, gant marc’heien.
Le roi d’Israël sortit, il frappa les chevaux et les chars, infligeant à Aram une grande défaite. 1R 20, 21 : Hag ez eas roue Israel war-raok, o skeiñ war ar mirc’hien hag ar c’hirri, hag o reiñ d’an Aramiz ul lamm bras.
Le prophète s’avança vers le roi d’Israël. Il lui dit : « Va ! Montre-toi courageux ! Considère bien ce que tu dois faire, car au retour du printemps le roi d’Aram montera contre toi. » 1R 20, 22 : Hag e tostaas ar profed ouzh roue Israel hag e lavaras dezhañ : "Kae ! Bez nerzhus ! Gouez ha gwel ar pezh ac’h eus da ober, rak da zistro bloaz, roue Aram a bigno a-enep dit !"
Les serviteurs du roi d’Aram lui dirent : « Leur dieu est un dieu des montagnes, c’est pourquoi ils l’ont emporté sur nous. Mais combattons-les dans la plaine, et, à coup sûr, nous l’emporterons sur eux. 1R 20, 23 : Servijerien roue Aram a lavaras dezhañ : "Doueoù ar menezioù eo o doueoù ; setu perak ez int kreñvoc’h egedomp. Met ma reomp brezel dezho er gompezenn, daoust ha ne vezimp ket kreñvoc’h egeto ?
Fais donc ceci : relève de son poste chacun des rois et mets à leur place des gouverneurs. 1R 20, 24 : An dra-mañ ac’h eus da ober : lemel ar rouaned pep hini eus e lec’h, ha lakaat gouarnerien en o lec’h.
Pour toi, recrute une armée aussi puissante que celle qui est tombée à tes côtés : cheval pour cheval et char pour char ; et livrons-leur bataille dans la plaine. Alors, à coup sûr, nous l’emporterons sur eux. » Il écouta leur avis et fit ainsi. 1R 20, 25 : Hag e tiniveri un armead evel an hini a zo bet faezhet en-dro dit : kement-ha-kement a gezeg ha kement-ha-kement a girri ; ha pa raimp brezel dezho er gompezenn, daoust ha ne drec’himp ket warno ?" Hag e sentas ouzh o mouezh, hag e reas evel-se.
Au retour du printemps, Ben-Hadad passa donc en revue les Araméens. Puis il monta vers Apheq pour livrer bataille à Israël. 1R 20, 26 : Ha setu, da zistro bloaz, e niveras Benadad an Aramiz, hag e pignas betek Afek, d’ober brezel da Israel.
De leur côté, les fils d’Israël furent passés en revue et approvisionnés, puis ils marchèrent à la rencontre des Araméens. Les fils d’Israël campèrent en face d’eux, disposés comme deux petits troupeaux de chèvres, alors que les Araméens remplissaient le pays. 1R 20, 27 : Ha bugale Israel, diniveret ivez ha pourvezet, a yeas war-arbenn dezho. Hag e kampas bugale Israel rag-enep dezho, evel daou vagad givri, hag an Aramiz a leunie ar vro.
L’homme de Dieu s’avança et dit au roi d’Israël : « Ainsi parle le Seigneur : Parce que les Araméens ont dit : “Le Seigneur est un dieu des montagnes, et non un dieu des vallées,” je livrerai entre tes mains cette grande multitude, et vous reconnaîtrez que je suis le Seigneur. » 1R 20, 28 : Hag e tostaas an den-Doue, hag e komzas ouzh roue Israel, o lavarout : "Evel-hen e komz an Aotrou : Peogwir e lavar an Aramiz ez eo un doue a venezioù an Aotrou, ha nann un doue a draoniennoù, e lakaan an holl engroez bras-se ez torn, hag e ouiot ez on an Aotrou".
Ils campèrent les uns en face des autres, durant sept jours. Le septième jour, le combat s’engagea, et les fils d’Israël battirent les Araméens : cent mille fantassins en un seul jour. 1R 20, 29 : Kampañ a rejont an eil a-dal d’egile seizh deiz, ha d’ar seizhvet deiz e krogas an emgann, hag e lazhas bugale Israel, a-douez an Aramiz, kant mil troadeg en un devezh.
Ceux qui restaient s’enfuirent dans la ville d’Apheq, mais le rempart s’écroula sur ces vingt-sept mille hommes qui restaient. Et Ben-Hadad s’enfuit. Il entra dans la ville et se réfugia dans une chambre retirée. 1R 20, 30 : Tec’hout a reas an dilerc’hioù betek kêr Afek, hag e kouezhas ar mogerioù war seizh mil warn-ugent den manet eno. Benadad a dec’has hag a yeas e kêr eus ur guzhiadell d’eben.
Ses serviteurs lui dirent : « Voici ! Nous avons entendu dire que les rois de la maison d’Israël sont des rois qui font miséricorde. Permets que mettions de la toile à sac autour de nos reins, et des cordes autour de nos têtes ; puis nous sortirons au-devant du roi d’Israël. Peut-être te laissera-t-il la vie sauve ? » 1R 20, 31 : Hag e lavaras dezhañ e servijerien : "Klevet hon eus e oa rouaned ti Israel, rouaned truezus. Lakaomp eta seier war hon divgroazell ha kerdin ouzh hor pennoù, hag eomp da gaout roue Israel : marteze e lezo bev da ene".
Ils serrèrent de la toile à sac sur leurs reins et des cordes autour de leurs têtes. Puis ils se rendirent auprès du roi d’Israël. Ils lui dirent : « Ton serviteur Ben-Hadad a dit : “Pourrais-je avoir la vie sauve ?” » Il répondit : « Est-il encore vivant ? Il est mon frère ! » 1R 20, 32 : Ha da c’hourizañ seier war o divgroazell ha kerdin ouzh o fennoù, ha da vont da gaout roue Israel en ur lavarout : "Da servijer Benadad a lavar : Ra vevo, mar plij, va ene !" Hag e lavaras : "Bez’ ez eo c’hoazh bev ? Va breur eo !"
Les hommes virent là un bon présage ; ils se hâtèrent de le prendre au mot et dirent à leur tour : « Ben-Hadad est ton frère. » Acab reprit : « Allez le chercher. » Ben-Hadad sortit vers lui et celui-ci le fit monter sur son char. 1R 20, 33 : Ar wazed, war an arouez-mañ a hastas. D’ar wazed e voe se ur chañs, hag i da hastañ aprouiñ e gomz en ur lavarout : "Da vreur eo Benadad !" Hag e lavaras : "Kit d’e gerc’hat !" Hag e teuas Benadad davetañ, hag e savas war e garr.
Ben-Hadad lui dit : « Les villes que mon père a prises à ton père, je les restitue, tu auras à Damas des rues pour le commerce, tout comme en possédait mon père à Samarie. Acab répondit : « Et moi, je te laisserai aller si nous faisons alliance. » Il conclut donc avec lui une alliance et le laissa partir. 1R 20, 34 : Hag e lavaras dezhañ Benadad : "Ar c’hêrioù en devoa tapet va zad digant da dad a rentan ; ha straedoù a lakaan evidout e Damask evel m’en devoa lakaet va zad e Samaria. Hag e ran emglev ganit a-raok da lezel da vont". Hag e tivizas Ac’hab un emglev gantañ hag e kimiadas dioutañ.
Par ordre du Seigneur, un des frères-prophètes dit à celui qui l’accompagnait : « Frappe-moi ! » Mais l’autre refusa de le frapper. 1R 20, 35 : Met un den eus mibien ar brofeded a lavaras d’ur c’heneil dezhañ, war urzh an Aotrou : "Sko warnon, mar plij !" Hag e nac’has an den skeiñ warnañ.
Il lui dit : « Parce que tu n’as pas écouté la voix du Seigneur, dès que tu m’auras quitté, un lion te frappera. » L’autre s’était à peine éloigné que le lion le rencontra et le frappa. 1R 20, 36 : Hag e lavaras dezhañ : "Peogwir ne sentez ket ouzh mouezh an Aotrou, pa vi aet a-ziganin, e skoio warnout ul leon !" Hag ez eas a-zigantañ, hag e gavout a reas ul leon hag e voe lazhet gantañ.
Le prophète rencontra un autre homme et lui dit : « Frappe-moi ! » L’autre le frappa et le blessa. 1R 20, 37 : Kavout a reas un den all, hag e lavaras : "Sko warnon, mar plij !" Hag e skoas an den gantañ un taol hag e voe gloazet.
Le prophète alla se poster, guettant le roi sur le chemin. Il s’était rendu méconnaissable, un bandeau sur les yeux. 1R 20, 38 : Hag ez eas ar profed da c’hortoz ar roue war an hent, dic’hizet, gant ur mouch war e zaoulagad.
Comme le roi passait, il lui cria : « Ton serviteur était sorti pour s’engager dans la bataille. Soudain quelqu’un, s’écartant du combat, m’a amené un homme en disant : “Surveille cet homme ! S’il vient à disparaître, ta vie répondra pour sa vie, ou bien tu paieras la valeur d’un lingot d’argent”. 1R 20, 39 : Ha pa oa ar roue o tremen, e huchas etrezek ar roue : "Da servijer a oa aet e-kreiz an emgann ; hag un den, o tont a-gostez, a zegasas din un den en ur lavarout : "Diwall an den-mañ, mar deu da vankout, e vo da vuhez evit e vuhez, pe un dolzenn arc’hant a baei".
Or, ton serviteur s’est occupé ici et là, et l’homme n’y était plus ! » Le roi d’Israël lui dit : « Voilà ta sentence ! Tu l’as rendue toi-même ! » 1R 20, 40 : Hag evel ma oa da servijer o plediñ amañ hag a-hont, ne voe ken anezhañ". Hag e lavaras roue Israel dezhañ : "Barnet out evel m’ec’h eus divizet !"
Aussitôt l’homme enleva de ses yeux le bandeau, et le roi d’Israël s’aperçut que c’était un des prophètes. 1R 20, 41 : Met hastañ a reas lemel ar mouch diwar e zaoulagad, hag e anavezout a reas roue Israel evel unan eus ar brofeded.
Celui-ci lui dit : « Ainsi parle le Seigneur : Parce que tu as laissé échapper de ta main l’homme que j’avais voué à l’anathème, ta vie répondra pour sa vie, et ton peuple pour son peuple. » 1R 20, 42 : Hag e lavaras dezhañ : "Evel-hen e komz an Aotrou : Peogwir ec’h eus lezet mont an den am boa anaoueet, diouzh da zaouarn, e vo da vuhez evit e vuhez, ha da bobl evit e bobl".
Puis le roi d’Israël s’en retourna chez lui, sombre et irrité ; il rentra à Samarie. 1R 20, 43 : Hag ez eas roue Israel d’ar gêr, displijet ha kounnaret, hag ez erruas e Samaria.
