Premier Livre des Martyrs d’Israël - Chapitre 4
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
Chapitre 4
Gorgias prit avec lui cinq mille fantassins et mille cavaliers d’élite, et ce détachement partit de nuit, 1M 4, 1 : Kemer a reas Gorgias pemp mil den ha mil marc’heger eus an dibab, hag e loc’has e armead da noz,
afin de faire irruption dans le camp des Juifs et de fondre sur eux à l’improviste. Les gens de la citadelle lui servaient de guide. 1M 4, 2 : evit en em deurel war armead ar Yuzevien ha lopañ warno a-daol-trumm ; ha tud eus ar c’hreñvlec’h a oa ouzh o vleinañ.
Judas l’apprit, et il partit avec ses guerriers pour battre l’armée royale à Emmaüs, 1M 4, 3 : Klevet-se gantañ, Judas a loc’has, eñ hag e gadourien, evit dornañ armead ar roue a oa en Emmaus,
profitant de ce que les troupes ennemies se trouvaient encore dispersées en dehors du camp. 1M 4, 4 : e-keit ha ma oa ar strolladoù skignet e diavaez ar c’hamp.
Durant la nuit, Gorgias pénétra dans le camp de Judas et n’y trouva personne. Il se mit à chercher dans la montagne, car il disait : « Ces gens-là fuient devant nous. » 1M 4, 5 : Erruout a reas Gorgias e kamp Judas da noz ha nikun ne gavas, hag o c’hlask a reas er menezioù, "rak, - a lavare - tec’hel a reont dirazomp !"
Au moment où le jour se levait, on put voir Judas dans la plaine avec trois mille hommes, mais ils n’avaient pas les armures ni les glaives qu’ils auraient voulu. 1M 4, 6 : Da c’houloù-deiz e voe gwelet Judas er blaenenn gant tri mil den ; hogen na harnezioù na klezeier n’o devoa evel m’o defe mennet.
Ils apercevaient le camp des païens, puissant et fortifié. Les cavaliers qui l’entouraient étaient tous des gens experts au combat. 1M 4, 7 : Gwelout a raent kampad ar Broadoù, kreñv hag harnezet, hag ar varc’hegerien a oa en-dro dezhañ, hag int embreget d’ar brezel.
Judas dit aux hommes qui l’accompagnaient : « Ne craignez pas leur grand nombre et ne redoutez pas leur assaut. 1M 4, 8 : Hag e lavaras Judas d’an dud a oa gantañ : "N’ho pet ket aon rak an tolpad-se, ha na spontit ket rak o arsailh.
Rappelez-vous que nos pères furent sauvés à la mer Rouge, quand Pharaon les poursuivait avec son armée. 1M 4, 9 : Ho pet soñj e voe saveteet hon tadoù er Mor Ruz pa zeue Faraon war o lerc’h gant un armead.
Maintenant, crions vers le Ciel : s’il veut bien de nous, il se souviendra de l’Alliance avec nos pères et il écrasera aujourd’hui cette armée, sous nos yeux. 1M 4, 10 : Ha bremañ, huchomp etrezek an Neñv, m’en devo grad-vat ouzhimp ha soñj eus Emglev hon tadoù, ha ma roio ur pilad d’an armead-se dirazomp en deiz-mañ.
Alors, toutes les nations sauront qu’il y a un rédempteur et un sauveur pour Israël. » 1M 4, 11 : Hag e ouezo an holl Vroadoù ez eus Unan hag a zieub hag a salv Israel".
Les étrangers levèrent les yeux et, voyant que l’on marchait contre eux, 1M 4, 12 : An estrenien a savas o daoulagad, hag ouzh o welout o tont rag-enep,
ils sortirent du camp pour livrer bataille. Les hommes de Judas sonnèrent de la trompette 1M 4, 13 : ez ejont er-maez eus ar c’hamp evit an emgann ; ha re Judas a sonas en trompilhoù.
et engagèrent le combat. Les païens furent battus et s’enfuirent vers la plaine, 1M 4, 14 : Hag e krogjont an emgann, hag e voe friket ar Broadoù, a dec’has d’ar blaenenn,
mais tous ceux qui étaient restés en arrière tombèrent sous l’épée. On les poursuivit jusqu’à Gazara, jusqu’aux plaines de l’Idumée, d’Azôt et de Jamnia : environ trois mille d’entre eux tombèrent. 1M 4, 15 : met ar re ziwezhañ a gouezhas holl dindan ar c’hleze. Mont a rejont war o lerc’h betek Gazera ha betek kompezennoù Idoumea hag Azot ha Jamnia, hag e kouezhas war-dro tri mil den eus o metoù.
Revenu de la poursuite avec sa troupe, 1M 4, 16 : Judas, distroet gant e armead a-ziwar o lerc’h,
Judas dit au peuple : « Ne soyez pas avides de butin, car un autre combat nous attend. 1M 4, 17 : a lavaras d’ar bobl : "Na c’hoantait ket an dibourc’hioù, rak un emgann all a zo dirazomp :
Gorgias et sa troupe sont dans la montagne, tout près de nous. Maintenant donc, tenez tête à nos ennemis et combattez-les. Après cela, vous ramasserez le butin en toute liberté. » 1M 4, 18 : Gorgias hag e armead a zo er menez tost deomp : sonnait eta bremañ rag-enep hon enebourien ha stourmit outo, ha goude-se e tapot ar preizh e pep frankiz".
À peine Judas achevait-il sa phrase que l’on put voir au sommet de la montagne une section ennemie en train de guetter. 1M 4, 19 : A-boan peurechu gant Judas ar c’homzoù-se, ma voe gwelet ur rannad oc’h ober ged diwar ar menez.
Ces hommes virent que leur armée avait été mise en déroute et que le camp était en flammes : la fumée, encore visible, révélait ce qui s’était passé. 1M 4, 20 : Hag e weljont e oa drouziwezhet o re ha tangwallet ar c’hamp, rak ar moged a veze gwelet a ziskoueze ar pezh a oa c’hoarvezet.
Ce spectacle les remplit d’effroi. Voyant que, dans la plaine, l’armée de Judas se tenait prête pour la bataille, 1M 4, 21 : O welout kement-se, e voent spontet-bras, hag o verzout armead Judas er gompezenn, prest evit an emgann,
ils s’enfuirent tous au pays des Philistins. 1M 4, 22 : e tec’hjont holl da vro an estrenien.
Alors, Judas revint pour le pillage du camp. Ils ramassèrent beaucoup d’or et d’argent, des étoffes de pourpre violette et de pourpre marine, ainsi que de grandes richesses. 1M 4, 23 : Ha Judas da zistreiñ evit preizhadeg ar c’hamp, hag e voe tapet aour e-leizh hag arc’hant, mezher limestra ha mouk-mor, ha madoù bras.
À leur retour, ils louaient et bénissaient le Ciel en chantant : « Il est bon, éternelle est sa miséricorde. » 1M 4, 24 : Hag en ur zistreiñ, e veulent hag e vennigent an Neñv : rak mat eo, ha peurbad e drugarez !
Ce jour-là, il y eut une grande délivrance en Israël. 1M 4, 25 : Hag e voe un dieubidigezh vras evit Israel en deiz-se.
Ceux des étrangers qui s’étaient sauvés allèrent chez Lysias pour lui rapporter tous ces événements. 1M 4, 26 : Ar re a-douez an estrenien a oa salv a zeuas da gemenn da Lizias kement a oa c’hoarvezet.
En les entendant, celui-ci fut bouleversé et très irrité : les choses ne s’étaient pas passées en Israël comme il aurait voulu, et le résultat n’était pas ce que lui avait ordonné le roi. 1M 4, 27 : O klevout se e voe trefuet ha digalonekaet, rak ne oa ket c’hoarvezet an traoù diouzh e c’hoant evit Israel, ha ne oant ket bet sevenet evel m’en devoa gourc’hemennet dezhañ ar roue.
L’année suivante, Lysias rassembla soixante mille hommes d’élite et cinq mille cavaliers, pour repartir en campagne. 1M 4, 28 : Er bloaz war-lerc’h e strollas tri-ugent mil den eus an dibab ha pemp mil marc’heger evit ober brezel dezho.
Ils vinrent en Idumée et campèrent à Bethsour. Judas se porta à leur rencontre avec dix mille hommes. 1M 4, 29 : Mont a rejont da Idoumea ha kampañ e Betsour. Hag ez eas Judas a-ziarbenn dezho gant dek mil a dud ;
Quand il vit la puissance de l’armée ennemie, Judas fit cette prière : « Tu es béni, Sauveur d’Israël, toi qui as brisé l’élan du puissant guerrier par la main de ton serviteur David, toi qui as livré le camp des Philistins aux mains de Jonathan, fils de Saül, et aux mains de son écuyer. 1M 4, 30 : hag o welout an armead galloudus, e pedas hag e lavaras : "Benniget out-Te, salver Israel, Te hag ac’h eus freuzet lañs ar c’hadour dre zorn da servijer David, ha deroet armead an estrenien e daouarn Jonatan, mab Saoul, hag an hini a zouge e armoù.
De même, enferme cette armée entre les mains de ton peuple Israël. Qu’ils aient honte de leurs troupes et de leurs cavaliers ! 1M 4, 31 : Serr evel-se an armead-se e dorn da bobl Israel, ha ra vezint mezhekaet gant o strollad hag o marc’hegiezh :
Mets en eux la peur, fais fondre l’assurance qu’ils placent dans leur force. Qu’ils soient ébranlés par une défaite écrasante ! 1M 4, 32 : Ro dezho laoskentez, gra teuziñ herder o nerzh, ha ra vezint horellet gant o flastrerezh.
Renverse-les par l’épée de ceux qui t’aiment. Alors, tous ceux qui connaissent ton nom te célébreront par des hymnes. » 1M 4, 33 : Diskar-int gant kleze ar re da gar, ha r’ az meulo an holl re a anavez da Anv gant meulganoù !"
Le combat s’engagea et, dans le corps à corps, l’armée de Lysias perdit près de cinq mille hommes. 1M 4, 34 : Hag e krogas an emgann kenetrezo, hag e kouezhas, a-douez armead Lizias, war-dro pemp mil a dud, hag e kouezhjont a-dal dezho.
Lorsqu’il vit la déroute de son armée, et combien l’armée de Judas était devenue intrépide, prête à vivre ou à mourir avec le même courage, Lysias repartit pour Antioche. Là, il recruta une armée de mercenaires, afin de revenir en force en Judée. 1M 4, 35 : Neuze Lizias, o welout an drouziwezh o tont en e renkadoù, hag ar fiziañs e re Judas, pa oant prest da vevañ pe da vervel ent-kadarn, a loc’has war-zu Antiokeia hag a dutas tud an tu-hont evit e skoazellañ a-enep Judea.
Alors Judas et ses frères déclarèrent : « Voilà nos ennemis écrasés, montons purifier le Lieu saint et en faire la dédicace. » 1M 4, 36 : Hag e lavaras neuze Judas hag e vreudeur : "Setu hon enebourien faezhet, pignomp eta da Jeruzalem bremañ da c’hlanaat ha da ad-dediañ an Templ".
Toute l’armée se rassembla, et ils montèrent à la montagne de Sion. 1M 4, 37 : Neuze, an armead a-bezh en em zastumas hag a bignas da Venez-Sion.
Là, ils virent le sanctuaire dévasté, l’autel profané, les portes complètement brûlées. Dans les parvis, la végétation avait poussé comme dans un bois ou sur une montagne, et les salles des prêtres étaient détruites. 1M 4, 38 : Hag e weljont ar Santual gwastet, an aoter disakret, an dorojoù pulluc’het, hag er perzhier plantennoù bountet evel en ur c’hoad pe war ur menez, hag ar c’hambroù dismantret.
Ils déchirèrent leurs tuniques, se frappèrent la poitrine, répandirent de la cendre sur leur tête 1M 4, 39 : Hag e fregjont o dilhad, hag e rejont klemmvan bras hag e lakjont ludu warno,
et tombèrent, la face contre terre. Au signal donné par les trompettes, ils poussèrent des cris vers le Ciel. 1M 4, 40 : hag e kouezhjont dremm d’an douar ; seniñ a rejont en trompilhoù evit an arouezioù ha garmiñ etrezek an Neñv.
Alors, Judas donna l’ordre à quelques hommes de combattre les occupants de la citadelle, pendant la purification du Lieu saint. 1M 4, 41 : Neuze e kemennas Judas d’e dud emgannañ a-enep ar re a oa er c’hreñvlec’h, ken n’en defe glanaet ar Santual.
Il choisit des prêtres irréprochables et très attachés à la Loi. 1M 4, 42 : Hag e tilennas beleien direbech ha gredus evit al Lezenn,
Ceux-ci purifièrent le Lieu saint et emportèrent les pierres souillées dans un endroit impur. 1M 4, 43 : hag e c’hlanajont ar Santual, ha d’ul lec’h dic’hlan e tougjont mein ar saotradur.
Ils se demandèrent ce qu’il fallait faire de l’autel des holocaustes, qui avait été profané. 1M 4, 44 : Hag e voe emguzuliet diwar-benn aoter an holokostoù a oa bet disakret : petra ober ganti ?
Ils eurent la bonne idée de le démolir, pour écarter tout reproche, du fait que les païens l’avaient souillé. Ils démolirent donc l’autel, 1M 4, 45 : Hag e teuas dezho ar menoz mat d’he diskar, gant aon na zeufe un dismegañs evito, dre an arbenn ma oa bet saotret gant ar Broadoù ; ha distrujañ a rejont an aoter,
et transportèrent les pierres sur la montagne de la Demeure, dans un endroit approprié, en attendant la venue d’un prophète qui se prononcerait à leur sujet. 1M 4, 46 : hag e lakjont ar vein war venez an Ti en ul lec’h dereat, ken na zeufe ur profed da reiñ un disentez war o divoud.
Conformément à la Loi, ils prirent des pierres non taillées et bâtirent un autel nouveau, sur le modèle du précédent. 1M 4, 47 : Kemer a rejont mein anterin, hervez al Lezenn, ha sevel un aoter nevez, diouzh an hini gent.
Ils restaurèrent aussi le Lieu saint et l’intérieur de la Demeure ; ils sanctifièrent les parvis. 1M 4, 48 : Adsevel a rejont ar Santual ha diabarzh an Ti, ha santelaat ar perzhier.
Ils introduisirent au cœur du sanctuaire les nouveaux ustensiles sacrés qu’ils avaient fabriqués, le chandelier, l’autel des parfums et la table des offrandes. 1M 4, 49 : Ober a rejont listri sakr nevez, ha degas ar c’hantolor, aoter ar frondoù hag an daol en Templ.
Ils firent brûler de l’encens sur l’autel et allumèrent les lampes du chandelier, qui illuminèrent le sanctuaire. 1M 4, 50 : Mogediñ a rejont ezañs war an aoter hag enaouiñ goulaoueroù ar c’hantolor, a skedas er Santual.
Ils placèrent les pains de l’offrande sur la table et tendirent les rideaux. Ils achevèrent ainsi tous les travaux qu’ils avaient entrepris. 1M 4, 51 : Lakaat a rejont baraennoù war an daol ha stegnañ an tennerisoù. Ha peurechuiñ a rejont an holl labourioù o devoa kroget ganto.
Le vingt-cinquième jour du neuvième mois, c’est-à-dire le mois de Kisléou, en l’année 148, de grand matin, 1M 4, 52 : Abred diouzh ar beure, er bempet deiz-warn-ugent eus miz Kasleu, er bloaz kant eizh ha daou-ugent
les prêtres offrirent le sacrifice prescrit par la Loi sur le nouvel autel qu’ils avaient construit. 1M 4, 53 : e voe kinniget ur sakrifis, hervez gourc’hemenn al Lezenn, war aoter nevez an holokostoù bet savet ganto.
On fit la dédicace de l’autel au chant des hymnes, au son des cithares, des harpes et des cymbales. C’était juste l’anniversaire du jour où les païens l’avaient profané. 1M 4, 54 : D’ar memes miz ha d’ar memes deiz ha ma oa bet saotret gant ar baganed, e voe adsakret an aoter, en ur ganañ salmoù, ha seniñ gant telennoù, lirennoù ha simbalennoù.
Le peuple entier se prosterna la face contre terre pour adorer, puis ils bénirent le Ciel qui avait fait aboutir leur effort. 1M 4, 55 : Ar bobl a-bezh en em daolas war o genoù d’an douar evit azeuliñ, hag e lakjont o bennozh da sevel etrezek an Neñv d’an Hini en devoa graet d’an traoù dont da vat ganto.
Pendant huit jours, ils célébrèrent la dédicace de l’autel, en offrant, dans l’allégresse, des holocaustes, des sacrifices de communion et d’action de grâce. 1M 4, 56 : Lidañ a rejont an eil dedi-se eus an aoter e-pad eizh deiz, hag e kinnigjont e-kreiz al levenez, holokostoù ha sakrifisoù a silvidigezh hag a veuleudigezh.
Ils ornèrent la façade du Temple de couronnes d’or et de boucliers, ils en restaurèrent les entrées et les salles et y replacèrent des portes. 1M 4, 57 : Kempenn a rejont talbenn an Templ gant kurunennoù-aour ha gant skoedoù ; nevesaat a rejont porchedoù an Templ ha salioù ar veleien, hag e lakjont dorioù warno.
Il y eut une grande allégresse dans le peuple, et l’humiliation infligée par les païens fut effacée. 1M 4, 58 : Levenez vras a voe e-touez ar bobl, hag e voe dilamet diwarno an dismegañs graet dezho gant ar Baganed.
Judas Maccabée décida, avec ses frères et toute l’assemblée d’Israël, que l’anniversaire de la dédicace de l’autel serait célébré pendant huit jours chaque année à cette date, dans la joie et l’allégresse. 1M 4, 59 : Neuze, Judas a-unan gant e vreudeur ha gant holl bobl Israel a zivizas e vije lidet bep bloaz gouel an eil-dedi eus an aoter gant joa ha levenez, da geñver ar c’houlz-se, e-pad eizh deiz adalek ar bempet deiz warn-ugent eus a viz Kasleu.
En ce temps-là, on édifia tout autour de la montagne de Sion un rempart élevé, avec de puissantes tours, de peur que les païens ne viennent piétiner ces lieux comme auparavant. 1M 4, 60 : Savet e voe er mare-se tro-war-dro menez Sion, mogerioù uhel ha tourioù kreñv, gant aon na zeufe ar Broadoù d’o mac’hellañ evel m’o devoa graet diagent.
Judas y établit une garnison. Il fortifia aussi Bethsour, pour que le peuple possède une forteresse en face de l’Idumée. 1M 4, 61 : Ha Judas a lakaas eno gwarded da ziwall al lec’h hag a greñvlec’hias Betsour evit m’he defe ar bobl ur c’hreñvlec’h a-dal da Idoumea.
