Premier Livre des Martyrs d’Israël - Chapitre 8
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
Chapitre 8
Judas entendit parler des Romains : c’étaient de vaillants guerriers, mais bien disposés envers tous ceux qui se rangeaient à leurs côtés et accordant leur amitié à tous ceux qui venaient à eux. 1M 8, 1 : Hag e klevas Judas ar vrud eus ar Romaned, e oant galloudus a nerzh hag e raent vad d’an holl re en em lakae ganto, hag an holl re a zeue daveto, e raent ganto mignoniezh, hag e oant kadourien gadarn.
On lui raconta leurs guerres et les exploits accomplis par eux chez les Gaulois, qu’ils avaient vaincus et soumis à l’impôt. 1M 8, 2 : Kontet e voe dezhañ o brezelioù hag ar c’hurioù o devoa graet e metoù ar C’halated, o devoa trec’het warno ha lakaet dindan truaj,
On lui raconta aussi tout ce qu’ils avaient fait dans la province d’Espagne pour s’emparer des mines d’argent et d’or qui s’y trouvaient : 1M 8, 3 : ha kement o devoa graet e ranndir Hispania evit bezañ mestr war ar mengleuzioù arc’hant hag aour a oa eno,
ils s’étaient rendus maîtres de tout ce pays grâce à leur habileté et à leur persévérance, car ce pays était fort éloigné de chez eux. Les rois venus des extrémités de la terre pour les attaquer, ils les avaient finalement écrasés en les frappant durement, tandis que d’autres devaient leur payer un tribut chaque année. 1M 8, 4 : hag o devoa mestroniet ar vro a-bezh gant o youlegezh ha divuanegezh, ur vro hag a oa pell-mat diouto, hag ar rouaned a oa deuet a-enep dezho eus penn pellañ an douar, o devoa o friket ha skoet un taol bras warno ; hag ar re all a roe dezho truaj bep bloaz:
Philippe et Persée, rois des Macédoniens, et tous ceux qui s’étaient dressés contre eux, ils leur avaient fait la guerre et les avaient vaincus. 1M 8, 5 : ha Filip, Persia, roue ar Giteiz, hag ar re en em savet a-enep dezho, o devoa o brevet en emgann hag o mestroniet.
Antiocos le Grand, roi de l’Asie, avait entrepris de les combattre avec cent vingt éléphants, de la cavalerie, des chars et une armée très nombreuse. Lui aussi avait été écrasé devant eux. 1M 8, 6 : Hag Antiokos-Veur, roue Azia, a oa aet a-ziarbenn dezho da vrezeliñ gant c’hwec’h-ugent olifant, ha kezeg, ha kirri, hag un armead niverus-meurbet, a oa bet flastret ivez ganto ;
Les Romains l’avaient capturé vivant et l’avaient obligé, lui et ses successeurs, à verser un lourd tribut. Il avait dû livrer des otages et céder 1M 8, 7 : bev o devoa e dapet, hag o lakaet o devoa, eñ hag ar re a renfe war e lerc’h, da reiñ un truaj bras, da zereiñ gouestlidi, ha disrannañ
le pays indien, la Médie et la Lydie, parmi ses plus belles provinces, au profit du roi Eumène. 1M 8, 8 : Iona, ha Misia, ha Lidia ha lod eus e gaerañ rannvroioù, hag ur wech o c’hemeret diganto, o reiñ d’ar roue Eumen.
Les habitants de la Grèce, eux aussi, avaient décidé d’aller exterminer les Romains. 1M 8, 9 : Re Hellas o devoa divizet mont d’o distrujañ.
Quand ceux-ci l’apprirent, ils envoyèrent un seul général pour leur faire la guerre. Il y eut beaucoup de victimes parmi les Grecs ; leurs femmes et leurs enfants furent emmenés en captivité. Les Romains pillèrent leurs biens et se rendirent maîtres de leur pays. Ils démantelèrent leurs forteresses et les réduisirent à une servitude qui dure jusqu’à ce jour. 1M 8, 10 : Met anavezet e voe an dra ganto, hag e kasjont a-enep dezho ur penngadour hepken, hag e rejont brezel outo, hag e kouezhas en o zouez kalz a c’hloazidi ; kas a rejont d’an harlu o gwragez hag o bugale, en ur breizhañ ha mestroniañ ar vro, ha diskar o c’hreñvlec’hioù hag o rediañ d’ar sklavelezh betek an deiz-mañ.
Les autres royaumes et les îles, tous ceux qui leur avaient résisté, ils les avaient dévastés et asservis. 1M 8, 11 : Hag ar rouantelezhioù all, hag an inizi, ar re a oa en em savet un deiz bennak a-enep dezho, o devoa gwastet ha lakaet da sklaved ; gant o mignoned avat, ha gant ar re a fizie enno, o devoa miret mignoniezh.
Mais envers leurs amis et ceux qui s’appuyaient sur eux, ils gardaient leur amitié. Ils soumettaient les rois proches ou lointains, si bien qu’en entendant prononcer leur nom, tout le monde les redoutait. 1M 8, 12 : Sujet o devoa ar rouantelezhioù a-dost hag a-bell hag ar re a glev o anv o devez aon razo.
Ceux dont ils voulaient soutenir la royauté régnaient, mais ils déposaient aussi ceux qu’ils voulaient. Ils étaient à l’apogée de leur puissance. 1M 8, 13 : Ar re a vennont skoazellañ ha lakaat da ren, a ren, met diskargañ a reont ar re o devez c’hoant ; uhel-mat ez int deuet.
Pourtant, pas un seul d’entre eux n’avait porté le diadème, ni revêtu le manteau de pourpre en signe de gloire personnelle. 1M 8, 14 : Hag e kement-se n’en deus lakaet hini ebet anezho an talgen, na gwisket limestra evit en em vrasaat drezañ.
Ils s’étaient donné un sénat dont les trois cent vingt membres se réunissaient chaque jour pour délibérer en permanence des affaires du peuple et en assurer le bon ordre. 1M 8, 15 : Ur sened o deus graet evito, ha bemdez e kuzul tri c’hant ugent kuzulier diwar-benn kement a sell ouzh ar bobl, evit urzhiañ pep tra.
Ils confiaient chaque année à un seul homme la charge de les gouverner et d’exercer la domination sur tout leur territoire. Tous lui obéissaient, à lui seul, sans qu’il y ait chez eux ni envie ni jalousie. 1M 8, 16 : Ha fiziañ a reont en un den hepken evit bezañ mestr warno bep bloaz ha da vestroniañ o bro a-bezh, hag an holl a sent outañ, ha ne vez ket a c’hourvenn nag a warizi en o zouez.
Judas choisit Eupolème, fils de Jean, fils d’Akkôs, et Jason, fils d’Éléazar ; il les envoya à Rome pour conclure amitié et alliance. 1M 8, 17 : Hag e tilennas Judas Eupolemus, mab Joann, mab Akos, ha Jason, mab Eleazar, hag o c’hasas da Roma evit sevel mignoniezh hag emglev
Il espérait ainsi que les Romains, voyant le joug de servitude imposé à Israël par le royaume des Grecs, l’en délivreraient. 1M 8, 18 : hag evit lemel ar yev a-ziwarno, rak gwelout a raent rouantelezh an Hellened o sujañ Israel dindan sklavelezh.
Ces hommes se rendirent donc à Rome. Au bout d’un très long voyage, ils entrèrent au sénat et prirent la parole. Ils dirent : 1M 8, 19 : Loc’hañ a rejont etrezek Roma, hag an hent a voe hir-meurbet ; mont a rejont d’ar sened ha komz en ur lavarout :
« Judas, celui que l’on surnomme Maccabée, ainsi que ses frères et tout le peuple des Juifs nous ont envoyés pour conclure avec vous une alliance de paix, afin d’être inscrits au nombre de vos alliés et amis. » 1M 8, 20 : Judas Makabe, hag e vreudeur, ha pobl ar Yuzevien o deus hor c’haset davedoc’h da sevel emglev ganeoc’h ha peoc’h, hag evit hon enskrivañ evel kevredidi ha mignoned.
Cette affaire parut bonne aux yeux des Romains. 1M 8, 21 : Hag e voe kavet mat an dra dirazo.
Voici la copie de la lettre qu’ils gravèrent sur des tables de bronze et qu’ils envoyèrent à Jérusalem pour y être un mémorial de paix et d’alliance : 1M 8, 22 : Ha setu an adskrid eus al lizher a voe enskrivet war daolennoù arem ha kaset da Jeruzalem evit bezañ, en o metoù, un eñvoradur a beoc’h hag a emglev :
« Prospérité aux Romains et à la nation des Juifs, sur mer et sur terre, à jamais ! Loin d’eux l’épée et l’ennemi ! 1M 8, 23 : Berzh-mat d’ar Romaned ha da bobl ar Yuzevien war vor ha war zouar da virviken ! Kleze hag enebour da chomo pell diouto.
Mais si une guerre menace Rome la première, ou l’un de ses alliés en tout lieu où s’exerce sa domination, 1M 8, 24 : Mar degouezh avat brezel ouzh Roma, da gentañ, pe ouzh hec’h holl gevredidi en o holl zomaniezh,
la nation des Juifs combattra avec elle de tout cœur, selon les exigences du moment. 1M 8, 25 : e stourmo a-gevret pobl ar Yuzevien, diouzh ma verko dezho an degouezh, a holl galon.
Aux combattants, on ne donnera rien, on ne fournira ni blé, ni armes, ni argent, ni vaisseaux. Ainsi en a décidé Rome. Ils tiendront leurs engagements sans rien recevoir en échange. 1M 8, 26 : Ha d’ar vrezelourien ne roint na ne bourvezint ed, armoù, arc’hant, na listri, evel m’eo divizet gant Roma ; hag int a viro o endalc’hioù hep degemer netra.
De même, si une guerre touche d’abord la nation des Juifs, les Romains combattront avec elle de toute leur âme, selon les exigences du moment. 1M 8, 27 : En hevelep doare, mard eo gant pobl ar Yuzevien e c’hoarvez da gentañ kaout brezel, e stourmo ganti ar Romaned a holl ene, hervez ma verko dezho an degouezh.
Aux alliés, on ne donnera ni blé, ni armes, ni argent, ni vaisseaux. Ainsi en a décidé Rome. Ils tiendront leurs engagements loyalement. 1M 8, 28 : Ha d’ar gevredidi ne vezo roet nag ed, nag armoù, nag arc’hant na listri, evel divizet gant Roma ; hag int a viro an endalc’hioù, hag hep touellerezh.
C’est en ces termes que les Romains ont statué avec le peuple des Juifs. 1M 8, 29 : Hervez an termenoù-se eo o deus divizet ar Romaned gant pobl ar Yuzevien.
Si les uns ou les autres décident d’ajouter ou de retrancher quelque chose à ces termes, ils devront le faire d’un commun accord : toutes ces additions ou suppressions seront alors valables de plein droit. 1M 8, 30 : Met goude an divizoù-se, mar fell d’ar re-mañ pe d’ar re-se stagañ pe lemel un dra bennak, hen ober a raint diouzh o grad, hag ar pezh o devo staget pe dilamet en devo nerzh reizh.
Quant au roi Démétrios, qui accable de malheurs le peuple d’Israël, nous lui avons écrit en ces termes : “Pourquoi fais-tu peser ton joug sur les Juifs, nos amis et alliés ? 1M 8, 31 : Ha diwar-benn ar reuzioù en deus graet ar roue Demetrios en o zouez, hon eus skrivet dezhañ, o lavarout : Perak ec’h eus lakaet da yev da bouezañ war hor mignoned ha kevredidi, ar Yuzevien ?
S’ils se plaignent encore de toi, nous soutiendrons leur cause et nous te combattrons, sur mer et sur terre.” » 1M 8, 32 : Mar kouezhont c’hoazh eta dindanout, ni a ray dezho justis hag a stourmo ouzhit war vor ha war zouar".
