Levr Ester - Pennad 3
Pennad 3
Après cela, le roi Assuérus exalta Haman, fils d'Amadath, de la race d'Agag, et il établit son trône sur tous ses princes. Est 3, 1 : Goude-se, ar roue Asouerus a uhelaas Aman, mab Amadata, an Agagiad ; e uhelaat a reas ha lakaat e dron a-us da re an holl briñsed a oa gantañ.
Et tous les serviteurs du roi qui étaient aux portes du palais s'agenouillèrent et adorèrent Haman ; car ainsi le roi avait ordonné pour lui. Mardochée seul ne s'agenouilla pas et ne l'adora pas. Est 3, 2 : Hag holl servijerien ar roue, hag a veze ouzh toull-dor ar roue, a blege o fenn hag a stoue dirak Aman, rak evel-se e oa bet gourc’hemennet ober dezhañ gant ar roue. Mardoc’he avat, ne blege ket e benn ha ne stoue ket.
les enfants du roi, qui présidaient aux portes du palais, dirent : « Pourquoi n'obéissez-vous pas à l'ordre du roi ? ". Est 3, 3 : Servijerien ar roue hag a oa o tiwall dor ar roue, a lavaras da Vardoc’he : "Perak e torrez gourc’hemenn ar roue ?"
Et comme ils disaient cela plus souvent, et qu'il ne voulait pas écouter, ils le dirent à Haman, désirant savoir s'il persisterait dans sa sentence ; car il leur avait dit qu'il était juif. Est 3, 4 : Evel ma talc’hent da lavarout an dra-se dezhañ bemdez, hag evel n’o selaoue ket, e rojont an dra da c’houzout da Aman, evit gwelout ha derc’hel a rafe start d’e venoz, rak lavaret en devoa dezho e oa Yuzev.
Et quand Haman eut prouvé par l'épreuve que Mardochée ne s'agenouillerait pas et ne l'adorerait pas, il fut très en colère. Est 3, 5 : Gwelout a reas Aman na blege ket ha na stoue ket Mardoc’he dirazañ, hag ez eas droug bras ennañ,
Et il lui parut que ce serait peu de ne frapper que Mardochée, car il avait entendu dire qu'il appartenait à la nation de Juda, et il voulait en outre détruire toute la nation des Juifs qui étaient dans le royaume d'Assuérus. Est 3, 6 : met fae a voe gantañ lakaat e zorn war Mardoc’he hepken, rak lavaret e oa bet dezhañ eus petore pobl e oa Mardoc’he, hag Aman a fellas dezhañ distrujañ an holl Yuzevien a oa e rouantelezh Asouerus, dre ma oant eus pobl Vardoc’he.
Le premier mois, dont le terme est Nisan, la douzième année du règne d'Assuérus, on jeta au sort dans l'urne appelée Phur, devant Haman, quel jour et quel mois la nation des Juifs devait être tué; et le treizième jour du douzième mois, appelé Adar, sortit. Est 3, 7 : D’ar c’hentañ miz, da lavarout eo miz Nisan, d’an daouzekvet bloaz eus ren Asouerus, e voe taolet ar Pour, da lavarout eo, ar sord, war urzh Aman, evit pep devezh ha pep miz hag e voe merket an daouzekvet miz, da lavarout eo miz Adar.
Haman dit au roi Assuérus : « Un peuple est dispersé dans toutes les provinces de ton royaume, isolé parmi des peuples étrangers et appliquant des lois que les autres ne connaissent pas, et de plus, ignorant les décrets du roi ; Il n’est pas opportun que le roi leur donne du repos. Est 3, 8 : Neuze, e lavaras Aman d’ar roue Asouerus : "Bez’ ez eus ur bobl, dasstrewet, dispartiet e-mesk ar pobloù en holl rannvroioù da rouantelezh ; bez' o deus lezennoù disheñvel diouzh re an holl bobloù all, ha ne viront ket lezennoù ar roue ; ar roue ne zlefe ket o lezel.
S'il te plaît, décrète par écrit qu'il périsse, et je pèserai dix mille talents d'argent pour les coffres de ton trésor. Est 3, 9 : Mar bez kavet mat an dra gant ar roue, ra vo skrivet an urzh d’o lakaat d’ar marv, ha me a lakaio dek mil talant arc’hant etre daouarn ar re a ra kefridioù ar roue, d’o c’has da deñzor ar roue".
Le roi ôta alors son anneau de sa main. Et il le donna à Haman, fils d'Amadath, de la race d'Agag, l'ennemi des Juifs. Est 3, 10 : Neuze e tennas ar roue e walenn diwar e viz, hag he roas da Aman, mab Amadata, an Agagiad, enebour ar Yuzevien.
Et il lui dit : « L'argent que tu promets est à toi ; faites avec les gens ce qui vous plaît. Est 3, 11 : Hag e lavaras ar roue da Aman : "Roet eo dit an arc’hant koulz hag ar bobl-se ; gra ganto evel ma kari !"
Et les scribes du roi furent appelés le treizième jour du premier mois, et il fut écrit qu'Haman avait ordonné à tous les satrapes du roi, aux chefs des provinces et aux chefs des différentes nations, que chaque nation pouvait lire et entendre dans la variété des langues, le nom du roi Assuérus ; et la lettre signée par lui avec sa bague. Est 3, 12 : D’an trizekvet deiz eus ar miz kentañ, e voe galvet neuze sekretourien ar roue, ha skrivet e voe, hervez holl urzhioù Aman, da satraped ar roue, d’ar c’houarnerien pep rannvro, ha da briñsed pep pobl, da bep rannvro, hervez he skritur, ha da bep pobl en he yezh. Skrivet e voe pep tra en anv ar roue Asouerus, ha siellet gant gwalenn-viz ar roue.
Des lettres furent envoyées par des messagers à toutes les provinces du roi, pour qu'ils exterminèrent, tuèrent et exterminèrent tous les Juifs, depuis les enfants jusqu'aux vieillards, enfants et femmes, en un seul jour, c'est-à-dire le treizième du douzième mois, qui s'appelle Adar, et pour piller leurs biens. Est 3, 13 : Kaset e voe al lizhiri dre rederien da holl rannvroioù ar rouantelezh, evit ma vefe distrujet, lazhet, kaset da get an holl Yuzevien, kozh ha yaouank, ar vugale vihan koulz hag ar merc’hed, d’an hevelep deiz, da lavarout eo d’an trizekvet devezh eus an daouzekvet miz, miz Adar, hag evit ma vo preizhataet o madoù.
La copie de la lettre était la suivante : « Le grand roi Artaxerxès, cent vingt-sept depuis l'Inde jusqu'à l'Éthiopie, écrit ces choses aux satrapes et aux chefs des provinces qui sont soumises à son règne : Est 3, 13a : Setu un adskrid eus al lizher a voe skrivet : "Ar roue meur Asouerus da briñsed ha renerien ar c’hant seizh rannvro warn-ugent, eus an Indez d’an Etiopia, a zo sujet dezhañ, a skriv kement-mañ :
Lorsque j'avais régné sur de nombreuses nations et soumis le monde entier sous ma domination, je ne voulais en aucun cas abuser de la grandeur de ma puissance, mais agir toujours avec bonté et douceur pour gouverner la vie de mes sujets sans aucune terreur, et maintenir un royaume tranquille et accessible jusqu'aux extrémités, pour renouveler la paix désirée par tous les mortels. Est 3, 13b : Lakaet e penn e-leizh a bobloù, mestr war an douar a-bezh, em eus soñjet, e-lec’h fougeal gant rogentez ar galloud, e oa gwell din gouarn gant douster hag hegarated evit bastañ d’am sujidi ur vuhez didrabas dalc’hmat, ha lakaat ar rouantelezh sioul ha gant hentoù mat betek hec’h harzoù, ha diazezañ ar peoc’h c’hoantaet gant an holl dud.
Or mon conseil entendu sur les moyens de comment cela pouvait être accompli, quelqu'un qui surpassait les autres en prudence, en bonne volonté et en foi inébranlable, et qui était le second après le roi, du nom d'Aman, Est 3, 13c : Goulennet em eus digant va c’huzulierien penaos kas kement-se da benn, hag unan eus an dibab en hon touez evit e furnez hag e skiant-vat digemm, brudet evit e fealded divrall, douget d’an eil renk er rouantelezh, Aman,
Il m'a dit qu'il y avait un peuple hostile dispersé parmi les tribus du monde entier, qui, rendant leurs lois contraires à la coutume de toutes les nations, mépriseraient à jamais les commandements des rois, au point d’être un obstacle au gouvernement que nous assurons à la satisfaction générale. Est 3, 13d : en deus diskuliet deomp ez eus, e-mesk holl bobloù ar bed ha mesket ganto, ur bobl mennet-fall, gant lezennoù a-enep re an holl bobloù, hag a zistaol urzhioù ar roue, dizehan, evit ma n’hello ket derc’hel ar gouarnamant reizh ha didamall ma-z eo hon hini.
Lorsque nous apprîmes que, voyant cette seule nation se rebeller contre toutes sortes d'hommes, pervertissant nos mœurs par des lois étrangères et contre nos intérêts, pour accomplir le pire et entraver la prospérité du royaume, Est 3, 13e : O vezañ komprenet eta emañ ar bobl-se, hag hi nemeti, gant un doare-ober kontrol da hini an holl dud dalc’hmat, disheñvel dre stumm iskis he lezennoù, gant ur spered a enebiezh ouzh hon doareoù-ni, oc’h ober a-benn an diwezh hor gwashañ gwalleur dre herzel ouzh hor rouantelezh da vezañ stabilaet-mat,
Nous avons ordonné que quiconque Aman, qui est chargé des affaires publiques et que nous adorons à la place de notre père, avait désigné par lettre, soit déraciné avec ses épouses et ses enfants par les épées de leurs ennemis, et aucun d'eux devrait être épargné, le quatorzième jour du douzième mois d'Adar de l'année en cours ; Est 3, 13f : e c’hourc’hemennomp eta ma vezo merket ar re-se deoc’h e lizhiri Aman, karget eus an aferioù hag evel hon eil tad, ma vezint holl, gant o gwragez hag o bugale, distrujet-mik dre gleze o enebourien, hep truez ebet ha dizamant, d’ar bevarzek eus an daouzekvet miz, hini Adar, eus ar bloaz-mañ.
afin que ceux qui étaient autrefois des hommes méchants, descendant un jour violemment aux enfers, puissent nous restaurer à l'avenir un état stable et calme. Est 3, 13g : Hag evel-se, gant o droukyouloù a-wechall hag a-vremañ o tiskenn en hevelep deiz d’an Ades, dre nerzh pe dre heg, e lezint ganeomp, evit an dazont, hon aferioù da ober berzh ha didrabas a-benn an diwezh.
Mais celui qui cache son espèce sera inhabitable non seulement parmi les hommes, mais aussi parmi les oiseaux, et sera brûlé par le feu sacré ; et leur race sera supprimée du royaume. Salut ". Est 3, 13h : Met an neb a guzho o gouenn, ne chomo ket e-touez an dud, nag e touez an evned : losket a vezo en tan santel ; hag o noueañs a vo rasket eus ar rouantelezh. Salud".
Et la copie des lettres devait être promulguée comme loi dans toutes les provinces, afin que tout le peuple puisse connaître et se préparer pour le jour susmentionné. Est 3, 14 : Un adskrid eus al lizher a voe roet evel ul lezenn e pep rannvro hag embannet d’an holl bobloù, ma vezint prest a-benn an deiz-se.
Les coureurs envoyés se hâtèrent d'exécuter les ordres du roi ; et aussitôt il publia un édit à Suse, selon lequel le roi et Haman organiseraient une fête, tandis que la ville elle-même était en agitation. Est 3, 15 : Ar rederien a yeas en hent, mall warno, hervez urzh ar roue ; e Sousa, kêrbenn ar rouantelezh, e voe embannet ivez al lezenn. Hag e-pad m’edo ar roue hag Aman azezet ouzh taol da evañ, e oa kêr Sousa mantret-holl.
Et toutes les nations firent une fête ; mais le roi et Haman, lorsqu'il entra dans le palais royal, se réjouissaient avec ses amis. Est 3, 15a : Hag e voe ur banvez gant an holl Baganed ; ar roue ivez, gant Aman antreet er palez, a oa laouen-tre gant e vignoned.
C'est pourquoi, partout où une copie de la lettre était présentée, il y avait de grands pleurs et un grand deuil parmi tous les Juifs. Est 3, 15b : E kement lec’h eta ma voe diskouezet eilskrid al lizher, e veze daeroù ha gouelvan bras e-touez an holl Yuzevien.
Et les Juifs invoquèrent le Dieu de leurs pères et dirent : Est 3, 15c : Hag aspediñ a rae ar Yuzevien Doue o zadoù hag e lavarent :
Seigneur Dieu, tu es le seul Dieu au ciel là-haut, et il n’y a pas d’autre Dieu que toi. Est 3, 15d : Aotrou Doue, te hepken a zo Doue en Neñv, en uhel, hag a-ziavaez dit, n’eus Doue all ebet.
Car si nous avions pratiqué ta loi et tes préceptes, nous aurions vécu en sécurité et en paix toute la durée de notre vie. Est 3, 15e : Evit gwir, ma vije bet miret ganeomp da Lezenn hag ar gourc’hemennoù, hor bije bevet e surentez hag er peoc’h holl amzer hor buhez.
Mais maintenant, puisque nous n’avons pas observé tes préceptes, toute cette tribulation est tombée sur nous. Est 3, 15f : Met hiviziken, dre ma n’hon eus ket sevenet da c’hourc’hemennoù, ez eo kouezhet warnomp an trubuilhoù-mañ.
Tu es juste et miséricordieux et élevé et grand, Seigneur, et tous tes chemins sont jugements. Est 3, 15g : Aotrou, Te a zo just ha trugarezus, hag uhel-dreist ha bras, ha da holl hentoù a zo barnioù.
Et maintenant, Seigneur, ne livre pas tes enfants en captivité ni nos femmes dans la violation ni dans la perdition, qui nous est devenu plus propice depuis l'Égypte jusqu'à présent. Est 3, 15h : Ha bremañ, Aotrou, bez galloudus a-walc’h da virout da vibien diouzh ar sklaverezh hag hor gwragez, da vezañ gwallet pe kaset da goll, te hag a zo bet madelezhus en hor c’heñver adalek an Egipt betek bremañ.
Aie pitié de ton chef et ne livre pas ton héritage à l'infamie afin que nos ennemis puissent nous dominer. Est 3, 15i : Kemer truez ouzh da lodenn gentañ, ha na ro ket da hêrezh d’an dismegañs, o lakaat hon enebourien da drec’hiñ warnomp".
