Levr kentañ ar Vakabeed - Pennad 12
Pennad : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
Pennad 12
Voyant que les circonstances lui étaient favorables, Jonathan choisit des hommes qu’il envoya à Rome pour confirmer et renouveler l’amitié avec les Romains. 1M 12, 1 : Hag e welas Jonatan e laboure an amzer a-du gantañ, hag e tibabas tud a gasas da Roma da startaat ha da nevesaat ar vignoniezh gant ar Romaned.
À Sparte également, ainsi qu’en d’autres régions, il envoya des lettres rédigées dans le même sens. 1M 12, 2 : D’ar Spartiz ivez, ha da lec’hioù all, e kasas lizhiri gant an hevelep menozioù.
Ces hommes se rendirent donc à Rome. Ils entrèrent au sénat et s’y exprimèrent en ces termes : « Le grand prêtre Jonathan et la nation des Juifs nous ont envoyés renouveler l’amitié et l’alliance avec eux, comme par le passé. » 1M 12, 3 : Mont a rejont da Roma hag antren er sened, da lavarout : "Jonatan, ar beleg-meur, ha broad ar Yuzevien o deus hor c’haset evit nevesaat ganto ar vignoniezh hag an emglev evel ma oant diagent".
On leur donna des lettres pour les autorités locales, recommandant de les escorter en paix vers le pays de Juda. 1M 12, 4 : Hag e voe roet dezho gant ar sened lizhiri evit an dud e karg, evit pep bro, ma vefent ambrouget e peoc’h etrezek bro Youda.
Voici la copie de la lettre que Jonathan écrivit aux gens de Sparte : 1M 12, 5 : Ha sed an adskrid eus al lizhiri a skrivas Jonatan d’ar Spartiz :
« Le grand prêtre Jonathan, le Conseil des anciens de la nation, les prêtres et le reste du peuple des Juifs, aux Spartiates leurs frères, salut ! 1M 12, 6 : Jonatan, beleg-meur, ha kuzul Kozhidi ar vroad, ar veleien ha nemorant pobl ar Yuzevien, d’ar Spartiz. O breudeur, salud deoc’h !
Autrefois déjà, une lettre fut envoyée au grand prêtre Onias de la part d’Aréios qui régnait parmi vous. Cette lettre attestait que vous êtes nos frères, comme le montre la copie ci-dessous. 1M 12, 7 : Diagent c’hoazh e oa bet kaset ul lizher da Onias, ar beleg-meur, a-berzh Arius, a oa roue warnoc’h, o lavarout ez oc’h hor breudeur, evel testeniet en adskrid.
Onias reçut avec honneur l’homme qui était envoyé et prit la lettre où il était clairement question d’alliance et d’amitié. 1M 12, 8 : Ha degemer a reas Onias an den a oa bet kaset, gant enor, ha kemer a reas al lizhiri ma oa diskleriet enno emglev ha mignoniezh.
Pour notre part, sans en éprouver le besoin, puisque nous avons le réconfort des livres saints qui sont entre nos mains, 1M 12, 9 : Evidomp, daoust ma n’hon eus ket ezhomm anezho, peogwir hon eus da frealz al Levrioù sakr etre hon daouarn,
nous nous sommes cependant permis d’envoyer quelqu’un pour renouveler la fraternité et l’amitié qui nous lient à vous, afin de ne pas nous comporter comme des étrangers à votre égard. En effet, il s’est écoulé beaucoup de temps depuis que vous nous avez envoyé cette lettre. 1M 12, 10 : broudet omp bet da gas deoc’h hor breudeuriezh ha da nevesaat mignoniezh ganeoc’h, ma na vimp ket estrenien evidoc’h, rak kalz amzer a zo tremenet abaoe m’hoc’h eus kaset ho lizher davedomp.
Sans cesse, en toute occasion, aux fêtes comme aux autres jours appropriés, nous nous souvenons de vous dans les sacrifices que nous offrons et dans nos prières, car il est juste et convenable de penser à des frères. 1M 12, 11 : Evidomp, e pep degouezh ha dizehan, er gouelioù hag en deizioù all merket hon eus bet soñj ac’hanoc’h e-kerz an aberzhoù hon eus kinniget hag en hor pedennoù, evel ma-z eo dleet ha dereat kounaat breudeur.
Oui, nous nous réjouissons de votre gloire. 1M 12, 12 : Laouen omp gant ho kloar.
Quant à nous, nous avons été assaillis par bien des épreuves et bien des guerres. Les rois d’alentour nous ont combattus. 1M 12, 13 : Ni avat, gronnet omp bet gant kalz trubuilhoù ha brezelioù niverus, ha stourmet o deus a-enep deomp ar rouaned a zo en-dro deomp.
Au moment de ces guerres, nous n’avons pas voulu vous importuner, pas plus que nos autres alliés et amis, 1M 12, 14 : Met n’eo ket bet fellet deomp ho tregasiñ, c’hwi hag hor c’hevredidi ha mignoned all, er brezelioù-se ;
car nous avons, pour nous aider, l’aide du Ciel. Ainsi avons-nous été délivrés de nos ennemis. Eux, ils ont été humiliés. 1M 12, 15 : rak sikour hon eus a-berzh an Neñv evit hor skoazellañ, ha dieubet omp bet diouzh hon enebourien.
Nous avons donc choisi Nouménios, fils d’Antiocos, et Antipater, fils de Jason, et nous les avons envoyés auprès des Romains pour renouveler l’amitié et l’alliance établies antérieurement avec eux. 1M 12, 16 : Dilennet hon eus eta Noumenius, mab Antiokos, hag Antipater, mab Jason, hag o c’haset hon eus davet ar Romaned evit nevesaat ganto ar vignoniezh hag an emglev, evel diagent.
Nous leur avons prescrit d’aller aussi chez vous, de vous saluer et de vous remettre de notre part la lettre concernant le renouvellement de nos liens de fraternité. 1M 12, 17 : Kemennet hon eus ivez dezho mont davedoc’h, ho saludiñ ha reiñ deoc’h hol lizhiri diwar-benn nevesadur hor breudeuriezh.
Vous voudrez donc bien nous répondre à ce sujet. » 1M 12, 18 : Ha bremañ, mat a reot o respont deomp diwar-se".
Voici la copie de la lettre qui avait été envoyée à Onias : 1M 12, 19 : Ha sed an adskrid eus al lizhiri a oa bet kaset da Onias :
« Aréios, roi des Spartiates, à Onias le grand prêtre, salut ! 1M 12, 20 : Arius, roue ar Spartiz, da Onias, beleg-meur, salud deoc’h !
Dans un document sur les Spartiates et les Juifs, on a découvert qu’ils sont frères et qu’ils sont de la race d’Abraham. 1M 12, 21 : Kavet eo bet, en ur skrid a-fet ar Spartiz hag ar Yuzevien, ez int breudeur hag ez int eus gouenn Abraham.
Maintenant que nous savons cela, vous voudrez bien nous adresser vos salutations. 1M 12, 22 : Ha bremañ, p’hon eus gouezet se, e reot mat skrivañ deomp diwar-benn ho stad ;
Pour notre part, nous vous répondons ceci : votre bétail et vos biens sont à nous, et les nôtres sont à vous. C’est pourquoi nous ordonnons qu’on vous apporte un message en ce sens. » 1M 12, 23 : ha ni, skrivañ a reomp deoc’h kement-mañ : ho chatal hag ho madoù a zo deomp hag hor re a zo deoc’h. Urzh a roomp eta ma vo kaset deoc’h keloù diouzh se".
Jonathan apprit que les généraux de Démétrios étaient revenus avec une armée plus nombreuse qu’auparavant, pour lui faire la guerre. 1M 12, 24 : Hag e klevas Jonatan e oa distroet penngadourien Demetrios gant un armead niverusoc’h eget diagent da ober brezel dezhañ.
Il quitta donc Jérusalem et se porta à leur rencontre vers le pays de Hamath, sans leur laisser le temps de pénétrer dans son propre pays. 1M 12, 25 : Hag e loc’has eus Jeruzalem da vont a-ziarbenn dezho da vro Emat, rak ne roas ket dezho amzer da zont e-barzh e vro.
Il envoya des espions dans leur camp. Ceux-ci revinrent lui annoncer que les ennemis avaient pris leurs dispositions pour l’attaquer durant la nuit. 1M 12, 26 : Kas a reas spierien d’o c’hamp, hag e tistrojont da gemenn dezhañ e oant prest d’en em deurel warno da noz.
Au coucher du soleil, Jonathan ordonna à ses hommes de veiller et de garder les armes sous la main, pour être prêts au combat pendant toute la nuit. Il plaça aussi des sentinelles tout autour du camp. 1M 12, 27 : Pa voe aet an heol da guzh, e kemennas Jonatan d’ar re a oa gantañ beilhañ ha bezañ harnezet, prest da stourm a-hed an nozvezh ; hag e kasas rakwarded tro-dro d’ar c’hamp.
Lorsque les adversaires apprirent que Jonathan et ses hommes étaient prêts au combat, ils prirent peur. Le cœur plein d’effroi, ils se retirèrent, tout en allumant des feux dans leur camp. 1M 12, 28 : Hag e klevas an enebourien e oa prest Jonatan hag ar re a oa gantañ evit an emgann, hag o devoe aon, trefuet e voent en o c’halonoù, hag enaouiñ a rejont tantadoù en o c’hamp hag e tec’hjont.
Jonathan et ses hommes ne s’aperçurent de rien jusqu’au matin, car ils voyaient briller les feux. 1M 12, 29 : Jonatan hag e dud ne verzjont ket se a-raok ar beure avat, rak gwelout a raent an tanioù o leskiñ.
Jonathan se lança à leur poursuite, mais sans les rejoindre, car ils avaient déjà franchi le fleuve Éleuthère. 1M 12, 30 : Hag en em daolas Jonatan war o lerc’h, met ne dapas ket anezho, rak treuzet o devoa ar stêr Eleuter.
Alors, il se tourna contre la tribu arabe des Zabadéens. Il les battit et s’empara de leur butin. 1M 12, 31 : En em dreiñ a reas Jonatan a-enep an Arabed anvet Zabadaiz, hag o filat a reas, hag e kemeras o dibourc’hioù.
Après avoir donné le signal du départ, il se rendit à Damas et parcourut toute la région. 1M 12, 32 : Hag ur wech digampet, ez eas betek Damask hag e treuzas ar vro a-bezh.
De son côté, Simon sortit et s’avança jusqu’à Ascalon et jusqu’aux forteresses voisines. De là, il se tourna vers Joppé et s’en empara, 1M 12, 33 : Ha Simon a loc’has hag a yeas war-raok betek Askalon hag ar c’hreñvlec’hioù nes ; neuze e troas etrezek Joppe hag he c’hemeras ;
car il avait appris que ses habitants voulaient livrer la forteresse aux hommes de Démétrios. Il y installa donc une garnison pour la défendre. 1M 12, 34 : rak klevet en devoa e felle dezho reiñ ar c’hreñvlec’h d’ar re a oa gant Demetrios, hag e lakaas eno ur gward d’he diwall.
De retour à Jérusalem, Jonathan réunit les anciens du peuple et prit avec eux la décision de bâtir des forteresses en Judée, 1M 12, 35 : Distreiñ a reas Jonatan, ha bodañ Kozhidi ar bobl ; hag e tivizas ganto sevel kreñvlec’hioù e Judea,
de surélever les remparts de Jérusalem et d’élever un grand mur de séparation entre la ville et la citadelle, pour isoler complètement celle-ci et empêcher d’y vendre ou d’y acheter. 1M 12, 36 : dreist-uhelaat mogerioù Jeruzalem ha sevel ur voger vras etre ar C’hreñvlec’h hag ar gêr evit e zistagañ diouzh kêr, ma vefe en e bart e-unan, hep na c’hellfe tud ar c’hreñvlec’h na prenañ na gwerzhañ.
On se rassembla donc pour rebâtir la ville ; une partie du mur du torrent, à l’est de la ville, s’était écroulée ; on restaura aussi le quartier appelé Kaphénata. 1M 12, 37 : En em zastum a rejont evit adsevel ar gêr, rak kouezhet e oa lod eus moger ar froud ouzh ar sav-heol, hag e voe adaozet an hini anvet Kafenata.
Quant à Simon, il rebâtit Adida dans le Bas-Pays. Il la fortifia et la munit de portes et de verrous. 1M 12, 38 : Ha Simon a adsavas Adida, er Sefela ; he c’hreñvaat a reas ha lakaat outi dorojoù ha morailhoù.
Or, Tryphon avait le projet de devenir roi sur l’Asie, de ceindre le diadème et de porter la main sur le jeune roi Antiocos. 1M 12, 39 : Klask a rae Trifon bezañ roue Azia, lakaat an taled hag astenn e zorn war Antiokos, ar roue.
Cependant, comme il craignait que Jonathan ne le laisse pas faire et le combatte, il cherchait le moyen de s’emparer de lui pour le faire périr. Il partit donc pour Bethsane. 1M 12, 40 : Met doujañ a rae n’hen lezfe d’ober Jonatan ha na rafe brezel dezhañ, ha klask a rae kregiñ ennañ evit e lazhañ ; loc’hañ a reas ha mont da Vetsan.
Jonathan sortit à sa rencontre et marcha sur Bethsane avec quarante mille hommes d’élite. 1M 12, 41 : Hag ec’h ermaezias Jonatan a-ziarbenn dezhañ gant daou-ugent mil den dibabet evit brezeliñ, hag e teuas da Vetsan.
Voyant qu’il était accompagné d’une troupe nombreuse, Tryphon n’osa pas porter la main sur lui. 1M 12, 42 : Ha Trifon, o welout e oa deuet gant un armead niverus, en devoe aon da lakaat e zorn warnañ.
Au contraire, il l’accueillit avec honneur, le recommanda à tous ses amis, lui fit des cadeaux et ordonna à ses amis et à ses troupes d’obéir à Jonathan comme à lui-même. 1M 12, 43 : Hag e zegemer a reas gant digoroù hag hen erbediñ d’e holl vignoned, hag e roas dezhañ donezonoù, hag e kemennas d’e vignoned ha d’e strolladoù sentiñ outañ evel outañ e-unan.
Il dit à Jonathan : « Pourquoi as-tu imposé cette fatigue à tout ce peuple, alors qu’aucune guerre ne nous menace ? 1M 12, 44 : Hag e lavaras da Jonatan : "Perak ec’h eus skuizhet an holl boblad-se, pa n’eus ket a vrezel etrezomp ?
Renvoie-les donc dans leurs foyers, choisis quelques hommes pour t’escorter et viens avec moi à Ptolémaïs. Je te livrerai cette ville et les autres forteresses, ainsi que le reste des troupes et tous les fonctionnaires. Ensuite, je m’en retournerai, car c’est dans ce but que je suis venu. » 1M 12, 45 : Ha bremañ, kas anezho en-dro d’ar gêr, dibab evidout un nebeud tud a vezo ganit, ha deus ganin da Btolemais, hag he reiñ a rin dit, hag ar c’hreñvlec’hioù all, ar strolladoù all hag an holl dud e karg ; hag o tistreiñ war va c’hiz ez in kuit, rak evit-se ez on amañ".
Jonathan lui fit confiance et agit selon ce qu’il avait dit : il renvoya ses troupes, qui retournèrent au pays de Juda. 1M 12, 46 : O fiziañ ennañ, Jonatan a reas evel ma lavare : kas a reas kuit ar strolladoù hag ez ejont en-dro da vro Youda.
Il ne garda avec lui que trois mille hommes, dont il laissa deux mille en Galilée ; les mille autres l’accompagnèrent. 1M 12, 47 : Mirout a reas gantañ tri mil den, daou vil anezho a chomas e Galilea hag ur miliad a yeas gantañ.
Mais dès que Jonathan fut entré dans Ptolémaïs, les habitants fermèrent les portes, se saisirent de lui et tuèrent par l’épée tous ceux qui étaient entrés avec lui. 1M 12, 48 : Met pa voe deuet Jonatan e-barzh Ptolemais, e serras tud Ptolemais an dorojoù hag e krogjont ennañ, hag an holl re a oa deuet gantañ a lazhjont dre ar c’hleze.
Tryphon envoya des troupes et des cavaliers en Galilée et dans la Grande Plaine pour faire périr tous les hommes de Jonathan. 1M 12, 49 : Hag e kasas Trifon strolladoù ha marc’heien da C’halilea ha d’ar blaenenn vras evit lazhañ holl dud Jonatan.
Ceux-ci comprirent qu’il avait été arrêté et qu’il était perdu, lui et ses compagnons. Ils s’encouragèrent mutuellement et marchèrent en rangs serrés, prêts au combat. 1M 12, 50 : Hag e ouezas ar re-mañ e oa bet tapet, ha lazhet ivez, ar re a oa gantañ, hag oc’h en em gennerzhañ kenetrezo, ez ejont war-raok a-skoaz, prest d’an emgann.
Voyant qu’ils étaient résolus à défendre leur vie, leurs poursuivants firent demi-tour. 1M 12, 51 : Hag e welas ar re a oa war o lerc’h e oant gouest da zifenn o buhez, hag ez ejont war o c’hiz.
Et tous les hommes de Jonathan rentrèrent sans encombre au pays de Juda. Ils pleurèrent Jonathan et ses compagnons, accablés eux-mêmes par une forte crainte. Tout Israël mena un grand deuil. 1M 12, 52 : Hag e yeas an holl e peoc’h da vro Youda, hag e rejont kañvoù da Jonatan ha d’ar re a oa gantañ, hag o devoe aon bras ; ha kañv a reas Israel a-bezh, kañv bras.
Alors, toutes les nations païennes d’alentour cherchèrent à les anéantir, car elles se disaient : « Ils n’ont personne pour les gouverner ni les secourir. C’est le moment de les attaquer et d’effacer leur souvenir du milieu des hommes. » 1M 12, 53 : Hag e klaskas an holl Vroadoù en-dro dezho o distrujañ, rak lavarout a raent : "N’o deus ken na penn na skoazell ; bremañ eta stourmomp outo ha skarzhomp a-douez an dud an eñvor anezho !"
