Levr kentañ ar Vakabeed - Pennad 3
Pennad : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
Pennad 3
Après la mort de Mattathias, son fils Judas, appelé Maccabée, se leva à sa place. 1M 3, 1 : Hag e savas Judas, anvet Makabe, e vab, en e lec’h.
Tous ses frères et tous les partisans de son père lui vinrent en aide et menèrent avec allégresse le combat pour Israël. 1M 3, 2 : E skoazellañ a reas e holl vreudeur hag an holl re o devoa kevredet gant e dad, hag e rejont brezel Israel gant levenez.
Judas étendit le renom glorieux de son peuple. Revêtu de son armure, comme un héros, et fort de ses armes de guerre, il livra des batailles, protégeant le camp de son épée. 1M 3, 3 : Astenn a reas klod e bobl, ha gwiskañ an hobregon evel ur ramz, ha gourizañ e armoù brezel, hag embregañ emgannoù en ur wareziñ ar c’hamp gant e gleze.
Tel un lion en pleine action, pareil au lionceau rugissant vers sa proie, 1M 3, 4 : Dont a reas heñvel ouzh ul leon en e oberoù, evel ul leonig o yudal trema preizh.
il traquait les hommes infidèles à la Loi, il les pourchassait et livrait au feu ceux qui troublaient son peuple. 1M 3, 5 : Hemolc’hiñ a reas an dud dilezenn a glaske ha trubuilherien e bobl a loskas.
Devant la crainte qu’il inspirait, les hommes infidèles à la Loi furent abaissés et tous les malfaisants, pris de panique. Par sa main advint le salut. 1M 3, 6 : Digresket e voe an dud dilezenn gant aon razañ, an holl zrougoberourien a voe spouronet, ha berzh a reas ar silvidigezh dre e zorn.
À bien des rois il rendit la vie amère, il réjouit Jacob par ses exploits. Son souvenir est à jamais béni. 1M 3, 7 : Hegasiñ a reas rouaned niverus, ha laouenaat Jakob gant e oberoù, ha da viken an eñvor anezhañ a vo da veuleudi.
Il parcourut les villes de Juda, il en extermina les impies. Il détourna la colère qui pesait sur Israël. 1M 3, 8 : Ergerzhout a reas kêrioù Youda, o peurgas diouto an dud difeiz, hag e tistroas ar gounnar diwar Israel.
Son nom retentit jusqu’aux extrémités de la terre et il rassembla ceux qui allaient périr. 1M 3, 9 : Brudet e voe betek penn ar bed, ha bodennañ a reas ar re gollet.
Alors, Apollonios rassembla des païens et une troupe importante venue de Samarie, pour combattre Israël. 1M 3, 10 : Dastum a reas Apolonios paganed, hag eus Samaria un armead vras evit stourm a-enep Israel.
Judas en fut informé. Il sortit à sa rencontre, le battit et le tua. Il y eut de nombreuses victimes, et les survivants s’enfuirent. 1M 3, 11 : Gouzout a reas Judas, mont a reas war-arbenn dezhañ, e gannañ hag e lazhañ ; kouezhañ a reas kalz a c’hloazidi hag an nemorant a dec’has kuit.
On ramassa le butin, et Judas s’empara du glaive d’Apollonios, pour s’en servir tous les jours au combat. 1M 3, 12 : Kemeret e voe o dibourc’hioù, ha Judas a dapas goustilh Apolonios, hag e voe gantañ en emgann bemdez.
Sérone, commandant de l’armée de Syrie, apprit que Judas avait réuni autour de lui un groupe, une assemblée de fidèles, pour marcher au combat. 1M 3, 13 : Klevout a reas Seron, penngadour armead Siria, en devoa adstrollet Judas ur strollad hag ur bodad tud feal gantañ o vont da vrezeliñ,
Il se dit : « Je me ferai un nom et je me couvrirai de gloire dans le royaume. Je combattrai Judas et ses compagnons, qui méprisent l’ordre du roi. » 1M 3, 14 : hag e lavaras : "Ober a rin din-me un anv hag e vin goloet a glod er rouantelezh, hag e rin brezel da Judas ha d’ar re a zo gantañ hag a zispriz urzh ar roue".
Il partit donc à son tour, accompagné d’une forte troupe d’hommes impies, pour tirer vengeance des fils d’Israël. 1M 3, 15 : Hag ez eas d’e dro hag e savas gantañ un armead kreñv a dud difeiz evit e skoazellañ da ober dial diouzh mibien Israel.
Tandis qu’il s’approchait de la montée de Bethorone, Judas sortit à sa rencontre avec une poignée d’hommes. 1M 3, 16 : Tostaat a reas betek grav Betoron, ha Judas da vont war-arbenn dezhañ gant un nebeud tud.
À la vue de la troupe qui montait vers eux, ses hommes dirent à Judas : « Comment pourrons-nous, en si petit nombre, lutter contre une foule si nombreuse et si forte ? De plus, nous sommes exténués, car nous n’avons rien mangé aujourd’hui ! » 1M 3, 17 : O welout an armead o tont a-ziarbenn dezho, e lavarjont da Judas : "Penaos e c’hellimp-ni, un nebeudig ma-z omp, stourm ouzh ken bras engroeziad ? Ha ni a zo diviet pa n’hon eus ket debret hiziv !"
Judas leur répondit : « Il arrive facilement qu’une multitude tombe aux mains d’un petit nombre. Pour le Ciel, peu importe d’opérer le salut au moyen de beaucoup d’hommes ou seulement de quelques-uns. 1M 3, 18 : Hag e lavaras Judas : "Aezet eo pakañ kalz e daouarn nebeut, ha n’eus ket a ziforc’h dirak an Neñv etre saveteiñ gant kalz pe gant nebeut,
En effet, la victoire au combat ne dépend pas de l’importance de l’armée : c’est du Ciel que vient la force. 1M 3, 19 : rak n’eo ket en engroez ar strolladoù emañ an trec’h er brezel, hogen eus an Neñv eo e teu an nerzh.
Eux, ils viennent vers nous, débordants d’orgueil et de mépris pour la Loi, afin de nous détruire, ainsi que nos femmes et nos enfants, et de nous dépouiller de nos biens. 1M 3, 20 : Int a zeu warnomp gant kalz a rogentez hag a zifealded evit hor raskañ, ni hag hor gwragez hag hor bugale hag evit hon dibourc’hañ ;
Nous, nous combattons pour nos vies et nos lois. 1M 3, 21 : ni avat a stourm evit hor buhez hag hol lezennoù.
Le Ciel lui-même les écrasera devant nous. Ne les craignez donc pas ! » 1M 3, 22 : Hag Eñ o flastro dirazomp : c’hwi avat, n’ho pet ket aon razo !"
Après ces paroles, il se rua sur eux à l’improviste. Sérone et sa troupe furent écrasés devant lui. 1M 3, 23 : A-boan m’en devoa paouezet da gomz, ma lammas warno trumm, hag e voe pilet Seron hag e armead dirazañ.
On les poursuivit dans la descente de Bethorone, jusqu’à la plaine. Huit cents hommes environ tombèrent ; les autres s’enfuirent au pays des Philistins. 1M 3, 24 : Hag int da vont war o lerc’h e dinaou Betoron betek ar blaenenn ; hag e kouezhas en o zouez war-dro eizh kant a dud, hag an nemorant a dec’has da vro ar Filistiz.
Judas et ses frères commencèrent à inspirer de la crainte, et la panique s’empara des nations païennes d’alentour. 1M 3, 25 : Hag e krogas ar spont rak Judas hag e vreudeur, hag ar spouron a gouezhas war ar Broadoù tro-dro dezho.
Le nom de Judas parvint jusqu’aux oreilles du roi, et tous les païens commentaient ses actes de guerre. 1M 3, 26 : Hag e teuas e vrud betek ar roue, hag e komze ar Broadoù diwar-benn emgannoù Judas.
Lorsqu’il entendit ces récits, le roi Antiocos fut transporté de colère. Il fit rassembler toutes les troupes de son royaume, une armée très puissante. 1M 3, 27 : Pa glevas ar roue Antiokos an traoù-se, e voe kounnar vras ennañ, hag e roas urzh da gendastum holl vagadoù e rouantelezh, un armead kreñv-meurbet.
Il ouvrit son trésor, donna aux troupes leur solde pour un an, et leur commanda de se tenir prêtes à toute éventualité. 1M 3, 28 : Hag o tigeriñ e deñzor, e roas o gopr d’ar strolladoù evit ur bloavezh hag e kemennas dezho bezañ prest da bep ezhomm.
Il s’aperçut alors que l’argent manquait dans ses coffres et que le produit des impôts de la province était maigre, à cause de la révolte et de la misère provoquées dans le pays par la suppression des coutumes ancestrales. 1M 3, 29 : Met gwelout a reas e rae diouer an arc’hant en teñzorioù hag e oa dister truajoù an toleadoù en abeg d’ar freuz ha d’ar reuz en devoa lakaet er vro, o tilemel ar boazioù a oa anezho abaoe an deizioù kentañ.
Il eut peur de n’être plus en mesure, comme c’était arrivé une fois ou l’autre, de faire les mêmes dépenses et largesses qu’auparavant. En effet, il avait l’habitude de distribuer des présents d’une main plus généreuse encore que ses prédécesseurs. 1M 3, 30 : Aon en devoe n’en defe ket, evel ur wech pe ziv, a-walc’h evit an dispignoù hag an donezonoù a rae diagent gant un dorn largentezus hag a roe larkoc’h eget ar rouaned a-ziaraok.
Se trouvant dans une grande perplexité, il décida de se rendre en Perse, pour y lever les impôts des provinces et récolter beaucoup d’argent. 1M 3, 31 : Trechalet-bras en e spered, e tivizas mont da Bersia ha sevel truajoù ar rannvroioù ha dastum arc’hant e-leizh.
Lysias, personnage illustre et membre de la famille royale, fut laissé à la tête des affaires du royaume, depuis les rives de l’Euphrate jusqu’aux frontières de l’Égypte. 1M 3, 32 : Lezel a reas Lizias, den illur hag eus kerentiezh ar roue, war aferioù ar rouantelezh adalek stêr an Eufratez betek harzoù an Egipt,
Le roi lui confia aussi l’éducation de son fils Antiocos, jusqu’à son retour. 1M 3, 33 : ha war diorroadur Antiokos e vab, betek e zistro.
Il lui laissa la moitié des troupes et les éléphants, et l’instruisit de toutes ses volontés. Pour ce qui est des habitants de la Judée et de Jérusalem, 1M 3, 34 : Fiziout a reas ennañ un hanter eus ar strolladoù hag an olifanted, hag e roas urzhioù dezhañ war gement tra en devoa divizet ha war annezidi Judea ha Jeruzalem :
Lysias devait leur envoyer une armée qui les anéantirait, et qui exterminerait la force d’Israël et le reste de ceux qui étaient à Jérusalem, en effaçant de ce lieu jusqu’à leur souvenir. 1M 3, 35 : Kas a-enep dezho un armead evit distrujañ ha raskañ nerzh Israel ha nemorant Jeruzalem, ha diverkañ an eñvor anezho eus al lec’h-se,
Il devait installer des étrangers sur tout leur territoire et lotir leur pays. 1M 3, 36 : ha diazezañ mibien an estren war o holl diriad ha lodennañ o douar.
Le roi prit avec lui l’autre moitié des troupes et partit d’Antioche, la capitale du royaume, en l’an 147 de l’empire grec. Il franchit l’Euphrate et traversa le Haut Pays. 1M 3, 37 : Hag ar roue a gemeras un hanter eus ar strolladoù a vane hag a yeas kuit eus Antiokeia, kêrbenn e rouantelezh, er bloaz kant seizh-ha-daou-ugent ; treuziñ a reas ar stêr Eufratez ha tremen ar rannvroioù-krec’h.
Lysias choisit Ptolémée, fils de Dorymène, Nicanor et Gorgias, personnages puissants parmi les amis du roi. 1M 3, 38 : Dilenn a reas Lizias Ptoleme, mab Dorymenus, ha Nikanor, ha Gorgias, tud c’halloudek a-douez mignoned ar roue,
Il envoya avec eux quarante mille fantassins et sept mille cavaliers, pour aller dévaster le pays de Juda, selon l’ordre du roi. 1M 3, 39 : hag e kasas ganto daou-ugent mil den ha seizh mil marc’heg evit mont da vro Youda hag he drastañ hervez urzh ar roue.
Partis avec toute leur armée, ils arrivèrent près d’Emmaüs et ils établirent leur camp dans la plaine. 1M 3, 40 : Hag aet war-raok gant o holl vagadoù, ec’h errujont da gampañ e-tal Emmaus, en izel-vro.
Les marchands de la région entendirent parler d’eux. Munis d’une grande quantité d’argent et d’or, ainsi que d’entraves, ils vinrent au camp avec l’intention d’emmener comme esclaves les fils d’Israël. Un contingent de Syrie et du pays des Philistins rejoignit cette armée. 1M 3, 41 : Hag e klevas marc’hadourien an tolead an doare anezho, hag e kemerjont arc’hant hag ur c’hementad aour bras, ha hualoù, hag e teujont d’ar c’hamp evit kemer mibien Israel da sklaved hag e kevredas ganto ur strollad eus Siria hag eus bro an estrenien.
Judas et ses frères virent que la menace s’aggravait et que des armées campaient sur leur territoire. Ils apprirent aussi que le roi avait ordonné de faire périr leur peuple jusqu’au dernier. 1M 3, 42 : Hag e welas Judas hag e vreudeur e oa kresket ar reuzioù hag e kampe ar strolladoù war o ziriad ; ha gouzout a rejont urzhioù ar roue en devoa roet a-benn kas ar bobl d’an distruj ha d’ar finvez,
Ils se dirent entre eux : « Relevons notre peuple de sa ruine. Combattons pour notre peuple et pour le Lieu saint ! » 1M 3, 43 : hag e lavarjont an eil d’egile : "Adsavomp diskaradur hor pobl ha stourmomp evit hor pobl hag evit hon Lec’h santel".
Afin d’être prête au combat, la communauté se réunit pour prier, pour implorer miséricorde et pitié. 1M 3, 44 : Hag en em vodas ar gumuniezh evit bezañ prest d’an emgann, hag evit pediñ ha goulenn truez ha trugarez.
Jérusalem est inhabitée, comme un désert. De ses enfants, aucun n’entre, aucun ne sort. On a foulé aux pieds le sanctuaire. Des étrangers occupent la citadelle, des païens s’y installent. En Jacob, les cris de joie se sont tus, le son des flûtes et des harpes s’est éteint. 1M 3, 45 : Ha Jeruzalem a oa digevannez evel ur gouelec’h, ne oa den da vont e-barzh na da zont er-maez, eus ar re ganet enni ; ar Santual a oa mac’hellet, ha mibien an estren a oa er c’hreñvlec’h, herberc’hva ar Broadoù. Ha forbannet a oa al levenez diouzh Jakob, dilezet fleüt ha telenn !
Ils se rendirent tous ensemble à Maspha, en face de Jérusalem, car autrefois il y avait eu à Maspha un lieu de prière pour Israël. 1M 3, 46 : En em zastum a rejont ha dont betek Maspa, a-dal da Jeruzalem, rak ul lec’h a bedenn a oa bet e Maspa diagent evit Israel.
Ce jour-là, ils jeûnèrent. Ils s’enveloppèrent de toile à sac et, la tête couverte de cendres, ils déchirèrent leurs tuniques. 1M 3, 47 : Yunañ a rejont en deiz-se hag en em wiskañ a seier, lakaat ludu war o fenn ha fregañ o dilhad.
Ils déroulèrent le livre de la Loi pour le consulter au sujet de ce que les païens, eux, cherchaient à savoir en interrogeant les images de leurs idoles. 1M 3, 48 : Dirollañ a rejont levr al Lezenn, a-fet ar pezh a c’houlennata ar Broadoù digant skeudennoù o idoloù.
Ils apportèrent les habits sacerdotaux, les prémices et les dîmes. Ils réunirent les gens qui arrivaient au terme fixé pour leur vœu de naziréat, 1M 3, 49 : Degas a rejont gwiskamantoù ar veleien, hag ar preveudioù hag an deogoù, ha lakaat da zont an nazired o devoa sevenet deizioù o naziriezh,
et ils crièrent à pleine voix vers le Ciel, en disant : « Que faire de ces gens-là ? Où les emmener, 1M 3, 50 : hag e c’harmjont a-bouez-penn etrezek an Neñv, o lavarout : "Petra a raimp gant ar re-mañ, ha pelec’h e kasimp anezho,
puisque ton Lieu saint a été piétiné, profané, et que tes prêtres sont dans le deuil et l’humiliation ? 1M 3, 51 : rak da Santual a zo bet mac’hellet ha disakret, ha da veleien a zo e kañv hag en dismegañs ?
Voici les païens ligués contre nous. Ils veulent nous exterminer : toi, tu connais leurs intentions à notre égard. 1M 3, 52 : Ha setu ar Broadoù dastumet a-enep deomp evit hon distrujañ ; Te a oar ar pezh a itrikont a-enep deomp.
Comment pourrons-nous leur résister, si tu ne nous aides pas ? » 1M 3, 53 : Penaos e c’hellimp derc’hel dirazo, ma ne zeuez ket d’hor skoazellañ ?"
Ils sonnèrent de la trompette et poussèrent de grands cris. 1M 3, 54 : Hag e sonjont en trompilhoù, hag e c’harmjont a-bouez-penn.
Après cela, Judas établit des chefs du peuple : chefs de millier, de centaine, de cinquantaine et de dizaine. 1M 3, 55 : Ha goude-se e tiazezas Judas pennoù ar bobl, pennoù a viliadoù, kantadoù, hanter-kantadoù ha degoù.
À ceux qui bâtissaient leurs maisons, ou qui venaient de se fiancer, ou de planter une vigne, et à ceux qui avaient peur, il dit de s’en retourner chez eux, conformément à la Loi. 1M 3, 56 : Hag e lavaras d’ar re a save tiez, d’ar re a oa o timeziñ, o plantañ gwiniegi ha d’ar re aonik distreiñ pep hini d’ar gêr, hervez al Lezenn.
L’armée se mit alors en marche, et vint camper au sud d’Emmaüs. 1M 3, 57 : Hag e loc’has an armead hag e kampas e kreisteiz Emmaus.
« Équipez-vous, leur dit Judas, et soyez courageux. Tenez-vous prêts à combattre demain matin ces païens qui se sont ligués pour nous détruire, nous et notre Lieu saint. 1M 3, 58 : Hag e lavaras Judas : "En em harnezit ha bezit mibien galonek, ha bezit prest da veure da stourm ouzh ar Broadoù-se strollet a-enep deomp evit hon distrujañ, ni hag hor Santual.
Car il vaut mieux mourir au combat que de voir les malheurs de notre nation et de notre Lieu saint. 1M 3, 59 : Rak gwelloc’h eo evidomp mervel en emgann eget gwelout gwalleurioù hor broad hag al Lec’h santel.
Ce que le Ciel aura voulu, il l’accomplira. » 1M 3, 60 : Evel ma vezo E youl en Neñv, evel-se bezet graet !"
