Skip to content
Degemer » Bibl e brezhoneg » Testamant kozh » Levr kentañ ar Vakabeed » Pennad 2

Levr kentañ ar Vakabeed - Pennad 2

Levr : Levr kentañ ar Vakabeed
Pennad : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16

Pennad 2



En ces jours-là se leva Mattathias, fils de Jean, fils de Syméon, prêtre de la descendance de Joarib. Il quitta Jérusalem et s’établit à Modine. 1M 2, 1 : En deizioù-se e savas Matatias, mab Joann, mab Simeon, ur beleg eus mibien Joarib, eus Jeruzalem, hag ez eas da chom e Modin.

Il avait cinq fils : Jean surnommé Gaddi, 1M 2, 2 : Hag en devoa pemp mab: Joann, lesanvet Gadi,

Simon appelé Thassi, 1M 2, 3 : Simon, anvet Tasi,

Judas appelé Maccabée, 1M 2, 4 : Judas, anvet Makabe,

Éléazar appelé Awarane, Jonathan appelé Apphous. 1M 2, 5 : Eleazar, anvet Abaran, Jonatan, anvet Apfous.

À la vue des sacrilèges qui se commettaient en Juda et à Jérusalem, Mattathias dit : 1M 2, 6 : Hag e welas an taolioù-diskar a veze graet e Youda hag e Jeruzalem,

« Malheur à moi ! Suis-je né pour voir la ruine de mon peuple, la ruine de la Ville sainte, et rester assis là, tandis qu’elle est livrée aux mains des ennemis, et le sanctuaire, aux mains des étrangers ? 1M 2, 7 : hag e lavaras : "Gwa, me ! Daoust ha ganet on evit gwelout drastadeg va fobl ha gwastadur ar gêr santel, ha chom azezet aze, tra m’eo deroet e dorn an enebourien, hag ar Santual e dorn an estrenien ?

Son Temple est devenu semblable à un homme déshonoré, 1M 2, 8 : Deuet eo he Santual da vezañ evel un den diglod,

les objets qui faisaient sa gloire ont été emportés comme prises de guerre. Sur ses places, on a massacré ses petits enfants, ses jeunes gens sont tombés sous l’épée de l’ennemi. 1M 2, 9 : binvioù he gloar a zo bet kaset d’ar prizonerezh, lazhet eo bet he bugaligoù war he leurennoù, he yaouankizoù dre gleze an enebour.

Est-il une nation qui n’a pas confisqué une part de sa puissance royale, qui ne s’est emparée de son butin ? 1M 2, 10 : Petore broad n’eo ket bet hêr eus he roueelezh, ha n’he deus ket tapet eus he dibourc’hioù ?

Toute sa parure lui a été arrachée. Elle était libre : la voilà réduite en esclavage ! 1M 2, 11 : Hec’h holl ginkladur a zo bet dilamet, e-lec’h bezañ dieub, setu-hi sklavourez.

Oui, le Lieu saint, notre beauté et notre gloire, ils l’ont dévasté, les nations l’ont profané. 1M 2, 12 : Ha setu hol lec’h santel, hor c’haerder hag hor gloar, aet da ouelec’h, hag o deus ar Broadoù he disakret.

À quoi bon vivre encore ? » 1M 2, 13 : Da betra e talv deomp bevañ c’hoazh ?"

Mattathias et ses fils déchirèrent leurs tuniques, s’enveloppèrent de toile à sac et menèrent un grand deuil. 1M 2, 14 : Hag e fregas Matatias hag e vibien o dilhad, hag e wiskjont seier hag e rejont kañv bras.

Les hommes envoyés par le roi pour contraindre les gens à l’apostasie arrivèrent dans la ville de Modine pour y organiser des sacrifices. 1M 2, 15 : Hag e teuas, a-berzh ar roue, ar re a redie an dud da nac’h o relijion, d’ur gêr anvet Modin, d’ober d’ar bobl kinnig sakrifisoù.

Beaucoup en Israël allèrent à eux ; Mattathias et ses fils vinrent à la réunion. 1M 2, 16 : Kalz a dud eus Israel a zeuas d’o c’haout. Matatias avat, e vibien ivez, en em vodas disparti diouzh ar re all.

Les envoyés du roi prirent la parole pour dire à Mattathias : « Tu es un chef honoré et puissant dans cette ville, soutenu par des fils et des frères. 1M 2, 17 : Hag e komzas ofiserien ar roue ouzh Matatias : "Te, emezo, a zo unan eus pennoù-bras ar gêr-mañ ; te ’zo un den a renk-uhel hag a bouez-bras, gant da vibien ha da vreudeur ouzh da harpañ.

Avance donc le premier, et exécute l’ordre du roi, comme l’ont fait toutes les nations, les hommes de Juda et ceux qui sont restés à Jérusalem. Alors, toi et tes fils, vous serez les amis du roi. Toi et tes fils, vous serez comblés d’argent, d’or et de cadeaux nombreux. » 1M 2, 18 : Bez eta ar c’hentañ o tostaat amañ, ha sent ouzh gourc’hemenn ar roue evel m’o deus graet an holl bobloù, tud Youda hag ar re a zo bet lezet e Jeruzalem ; hag e vezi, te ha da vibien, e-touez mignoned ar roue. Te ha da vibien a vezo enoret gant arc’hant hag aour, ha madoù all e-leizh".

Mattathias répondit d’une voix forte : « Toutes les nations qui appartiennent aux États du roi peuvent bien lui obéir en rejetant chacune la religion de ses pères, et se conformer à ses commandements ; 1M 2, 19 : Hag e respontas Matatias en ur lavarout a vouezh kreñv : "Ha pa sentfe ouzh ar roue an holl Vroadoù a zo e diabarzh e rouantelezh, en ur zilezel pep hini relijion o zud-kozh, ha pa blegfent a-youl vat d’e urzhioù,

mais moi, mes fils et mes frères, nous suivrons l’Alliance de nos pères. 1M 2, 20 : me ha va mibien ha va breudeur a heulio Emglev hon Tadoù.

Que le Ciel nous préserve d’abandonner la Loi et ses préceptes ! 1M 2, 21 : Doue ra viro na zilezfemp al Lezenn hag ar gourc’hemennoù.

Nous n’obéirons pas aux ordres du roi, nous ne dévierons pas de notre religion, ni à droite ni à gauche. » 1M 2, 22 : Ne sentimp ket ouzh urzhioù ar roue ; na dec’himp ket diwar hent hor relijion, nag a-gleiz, nag a-zehou".

Dès qu’il eut fini de prononcer ces paroles, un Juif s’avança en présence de tout le monde pour offrir le sacrifice, selon l’ordre du roi, sur cet autel de Modine. 1M 2, 23 : A-boan m’en devoa paouezet da gomz, ma tostaas ur Yuzev dirak daoulagad an holl, evit kinnig ur sakrifis, hervez gourc’hemenn ar roue, war aoter Modin.

À cette vue, Mattathias s’enflamma d’indignation et frémit jusqu’au fond de lui-même ; il laissa monter en lui une légitime colère, courut à l’homme et l’égorgea sur l’autel. 1M 2, 24 : Ouzh e welout e savas droug e Matatias, hag e voe strafuilhet e galon, hag o lezel e gounnar da zirollañ, gant ar gred evit al Lezenn, e sailhas war an den hag hel lazhas war an aoter.

Quant à l’envoyé du roi, qui voulait contraindre à offrir le sacrifice, Mattathias le tua à l’instant même, et il renversa l’autel. 1M 2, 25 : Hag e lazhas ofiser ar roue a veze o rediañ an dud da ginnig sakrifisoù, hag e tiskaras an aoter.

Il s’enflamma d’ardeur pour la Loi comme jadis Pinhas contre Zimri. 1M 2, 26 : Evel-se eo e reas, gant ar gred a oa ennañ evit al Lezenn, hervez skouer Pineas a lazhas Zimri, mab Salom.

Alors Mattathias se mit à crier d’une voix forte à travers la ville : « Ceux qui sont enflammés d’une ardeur jalouse pour la Loi, et qui soutiennent l’Alliance, qu’ils sortent tous de la ville à ma suite. » 1M 2, 27 : Neuze ez eas a-dreuz kêr en ur grial gant ur vouezh kreñv : "Piv bennak en deus gred evit al Lezenn, hag a zalc’h mat d’an Emglev, ra zeuio d’am heul".

Il s’enfuit dans la montagne avec ses fils, en abandonnant tout ce qu’ils avaient dans la ville. 1M 2, 28 : Eñ hag e vibien a dec’has d’ar menezioù en ur zilezel kement o devoa e kêr.

Alors, beaucoup de ceux qui recherchaient la justice et la Loi s’en allèrent vivre au désert, 1M 2, 29 : Neuze kalz a dud hag a felle dezho mirout o relijion hag al Lezenn a yeas da vevañ d’ar gouelec’h,

avec leurs fils, leurs femmes et leur bétail. Le malheur s’était appesanti sur eux. 1M 2, 30 : int hag o mibien, hag o gwragez hag o chatal, rak kaletaet e oa ar reuzioù warno.

On annonça aux hommes du roi et aux troupes stationnées à Jérusalem, dans la Cité de David, que des hommes qui avaient rejeté la prescription du roi étaient descendus dans les lieux cachés du désert. 1M 2, 31 : Hag e voe kemennet da baotred ar roue ha d’ar strolladoù a oa e Jeruzalem, kêr David, e oa diskennet tud, ar re o devoa distaolet urzhreolennoù ar roue, da guzhlec’hioù ar gouelec’h.

En grand nombre, ils coururent à leur poursuite. Ils les rattrapèrent et dressèrent leur camp en face d’eux. Ils se préparèrent à les attaquer le jour du sabbat. 1M 2, 32 : Hag e redjont war o lerc’h, niverus, hag o zapjont, hag e kampjont a-dal dezho hag e prientjont a-enep dezho un argad a-benn deiz ar Sabad.

Ils leur dirent : « En voilà assez ! Sortez pour obéir à l’ordre du roi. Alors, vous aurez la vie sauve. » 1M 2, 33 : Hag e lavarjont dezho : "Tra-walc’h bremañ ! Deuit er-maez, grit diouzh urzh ar roue hag e vevot !"

Mais ils répondirent : « Nous ne sortirons pas. Nous n’obéirons pas à l’ordre du roi de profaner le jour du sabbat. » 1M 2, 34 : Hag e lavarjont : "Ned aimp ket er-maez, ha ne raimp ket urzh ar roue da zisakrañ deiz ar Sabad".

Aussitôt assaillis, 1M 2, 35 : Hag e tifraejont ober brezel dezho.

ils ne ripostèrent pas. Ils ne lancèrent pas une seule pierre. Ils ne barricadèrent pas même l’entrée de leurs refuges. 1M 2, 36 : Met ar Yuzevien ne respontjont ket dezho, na skeiñ ur maen ganto, na stouvañ ar c’huzhlec’hioù,

Ils disaient : « Mourons tous en préservant notre droiture. Le ciel et la terre nous sont témoins que vous nous faites périr injustement. » 1M 2, 37 : o lavarout : "Marvomp holl en hon eeunded : testoù eo ganeomp an neñv hag an douar ez eo hep barn e lazhit ac’hanomp".

On leur donna donc l’assaut en plein sabbat, et ils moururent, eux, leurs femmes, leurs enfants, leur bétail ; en tout, un millier de personnes. 1M 2, 38 : Hag e savas ar re all a-enep dezho en arsailh e-pad ar Sabad, hag e varvjont, int hag o gwragez hag o bugale hag o chatal, betek ur miliad a dud.

En apprenant ces événements, Mattathias et ses amis furent profondément attristés. 1M 2, 39 : Hen gouzout a reas Matatias hag e vignoned, hag e rejont warno kañv bras,

Ils se dirent l’un à l’autre : « Si nous agissons tous comme nos frères, si nous ne luttons pas pour nos vies et nos lois, les nations païennes auront tôt fait de nous exterminer de la terre. » 1M 2, 40 : hag e lavarjont an eil d’egile : "Ma reomp holl evel m’o deus graet hor breudeur, ha mar ne stourmomp ket a-enep ar Broadoù evit hor buhez hag hor reolennoù, bremañ-souden o devo hon diouennet diwar an douar".

Ce jour-là, ils prirent la décision suivante : « Si un homme, quel qu’il soit, vient nous attaquer le jour du sabbat, nous lui ferons face. Ainsi, nous ne mourrons pas tous, comme nos frères qui sont morts dans leurs refuges. » 1M 2, 41 : Hag e rejont un disentez en deiz-se en ur lavarout : "Kement den a zeuio warnomp evit an argad da zeiz ar Sabad, stourmomp a-enep dezhañ, ha ne varvimp ket holl evel m’eo marvet hor breudeur er c’huzhlec’hioù".

Alors, la communauté des Assidéens se joignit à eux. C’étaient de vaillants guerriers d’Israël, tous profondément attachés à la Loi. 1M 2, 42 : Neuze en em vodas ganto ur strollad Asideidi, kadourien galonek en Israel, an holl re en em ginnige a-youl vat evit al Lezenn.

Tous ceux qui fuyaient le malheur vinrent également grossir leurs rangs et les soutenir. 1M 2, 43 : Hag an holl re a dec’he diouzh ar reuzioù en em dolpas ganto hag a zeuas da vezañ evito ur skoazell.

Ils constituèrent une armée. Dans leur colère, ils frappèrent les pécheurs et, dans leur fureur, les hommes infidèles à la Loi. Ceux qui restaient s’enfuirent auprès des païens pour trouver le salut. 1M 2, 44 : Strollañ a rejont un armead ha skeiñ a rejont war ar bec’herien en o fulor, ha war an dud dilezenn en o c’hounnar ; hag an nemorant a dec’has d’ar Broadoù evit bezañ saveteet.

En circulant dans le pays, Mattathias et ses amis renversèrent les autels païens. 1M 2, 45 : Hag e reas Matatias hag e vignoned un droiad evit diskar an aoterioù ;

À tous les jeunes enfants incirconcis qu’ils trouvaient sur le territoire d’Israël, ils imposèrent de force la circoncision. 1M 2, 46 : amdroc’hañ a rejont ar vugale diamdroc’h a gavjont war diriad Israel, dre heg,

Ils chassèrent les fils d’arrogance, et tout ce qu’ils entreprenaient réussissait. 1M 2, 47 : bannañ mibien ar rogoni, hag ober a reas berzh al labour etre o daouarn.

Ils arrachèrent la Loi de la main des païens et des rois. Ils ne laissèrent pas triompher le pécheur. 1M 2, 48 : Adkregiñ a rejont el Lezenn, diouzh dorn ar Broadoù hag ar rouaned, ha ne lezjont ket galloud gant ar pec’her.

Mattathias, sentant que la mort approchait, dit à ses fils : « Voici maintenant le règne de l’arrogance et du mépris, le temps du bouleversement, l’explosion de la colère. 1M 2, 49 : Hag e tostaas an deizioù evit Matatias da vervel, hag e lavaras d’e vibien : "Bremañ eo harpet-mat ar rogentez hag ar gunujenn, mare ar reveulzi ha brouez ar gounnar.

Maintenant, mes enfants, défendez la Loi avec ardeur, et donnez votre vie pour l’Alliance de nos pères. 1M 2, 50 : Bremañ, va bugale, bezit gredus evit al Lezenn, ha roit ho puhez evit Emglev hon tadoù.

Souvenez-vous de tout ce qu’ils ont fait autrefois, et vous obtiendrez une grande gloire et un nom immortel. 1M 2, 51 : Ho pet soñj eus oberoù ho tadoù, o devoa graet en o rummadoù, hag e tegemerot klod bras ha brud peurbad.

Abraham a montré sa foi dans l’épreuve, et c’est pourquoi il fut reconnu comme juste. 1M 2, 52 : Abraham, daoust ha n’eo ket bet kavet feal en amprou, ha n’eo ket bet kontet se dezhañ da reizhded ?

Au temps de sa détresse, Joseph a observé les préceptes et il est devenu maître de l’Égypte. 1M 2, 53 : Jozef, en amzer e enkrez, en deus miret ar gourc’hemenn, hag a zo deuet da vezañ aotrou en Egipt.

Pinhas, notre ancêtre, a reçu, pour son zèle ardent, l’alliance d’un sacerdoce éternel. 1M 2, 54 : Pineas, hon tad, dre vezañ bet entanet a gred, en deus degemeret emglev ar velegiezh peurbad.

Josué, pour avoir accompli sa mission, est devenu juge en Israël. 1M 2, 55 : Josoua, dre vezañ sevenet ar gomz, a zo deuet da vezañ barner en Israel.

Caleb, pour son témoignage devant l’assemblée du peuple, a reçu une terre en héritage. 1M 2, 56 : Kaleb, dre vezañ testeniet ar wirionez er vodadeg, en deus bet un hêrezh er vro.

David, pour sa fidélité, a reçu un trône royal en héritage éternel. 1M 2, 57 : David, gant e zeoliezh, en deus bet da hêrezh, un tron-roue evit ar c’hantvedoù.

Élie, pour son ardeur à défendre la Loi, a été enlevé au ciel. 1M 2, 58 : Elias, dre vezañ bet entanet a gred evit al Lezenn, a zo bet dibradet d’an Neñv.

Ananias, Azarias et Misaël, pour avoir gardé la foi, ont été sauvés de la fournaise. 1M 2, 59 : Ananias, Azarias, Misael, o vezañ bet fiziañs, a zo bet saveteet diouzh ar flamm.

Daniel, pour sa droiture, a été arraché à la gueule des lions. 1M 2, 60 : Daniel, dre e eeunded, a zo bet tennet eus geol al leoned.

Retenez donc bien ceci de génération en génération : tous ceux qui gardent l’espérance auront la force de résister. 1M 2, 61 : Hag evel-se, komprenit penaos, hervez pep rummad, an holl re a esper ennañ ne zinerzhint ket.

Ne redoutez pas les menaces de l’homme pécheur, car sa gloire s’en ira en pourriture. 1M 2, 62 : Arabat deoc’h kaout aon dirak urzhioù un den pec’her, rak mont a ra e c’hloar d’an teil ha d’ar preñved.

Aujourd’hui, il s’élève, et demain on ne le trouvera plus ; car il sera redevenu poussière, et ses projets auront échoué. 1M 2, 63 : Hiziv e vo uhelsavet, hag arc’hoazh ne vo ket kavet, rak distroet e vo d’e uloc’h hag e vennadoù aet da goll.

Mes enfants, soyez courageux et fermes dans la Loi, car la Loi sera votre gloire. 1M 2, 64 : Va bugale, bezit kalonek ha kreñv evit al Lezenn, rak ganti e viot uhelvrudet.

« Voici votre frère Syméon, je sais qu’il est de bon conseil. Écoutez-le toujours, et il sera pour vous comme un père. 1M 2, 65 : Ha setu Simeon, ho preur ; gouzout a ran ez eo un den a guzul mat ; selaouit outañ dalc’hmat, eñ eo a vezo ho tad.

Judas Maccabée est un homme vaillant depuis sa jeunesse. C’est lui qui commandera votre armée et mènera le combat contre les peuples. 1M 2, 66 : Ha Judas Makabe, kadarn ha kreñv abaoe e yaouankiz, eñ eo a vo penngadour hoc’h arme hag a gaso ar stourm ouzh ar pobloù.

Quant à vous, rassemblez tous ceux qui observent la Loi, et vengez votre peuple. 1M 2, 67 : Ha c’hwi, degasit ganeoc’h an holl re a heuilh al Lezenn ha sevenit dial ho pobl.

Rendez aux nations païennes le mal qu’elles vous ont fait et attachez-vous aux préceptes de la Loi. » 1M 2, 68 : Roit o c’hement-all d’ar Broadoù ha bezit aketus ouzh gourc’hemennoù al Lezenn".

Puis, Mattathias leur donna sa bénédiction, et il fut réuni à ses pères. 1M 2, 69 : Hag e vennigas anezho, hag e voe unanet ouzh e hendadoù.

Il mourut en l’an 146 de l’empire grec. Il fut enseveli dans le tombeau de famille à Modine, et tout Israël se lamenta en se frappant la poitrine. 1M 2, 70 : Mervel a reas er bloaz kant c’hwec’h ha daou-ugent, ha beziet e voe e bez e dadoù, e Modin, hag Israel a-bezh a reas warnañ keinvan bras.