Premier livre de Samuel - Chapitre 14
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
Chapitre 14
Un jour, Jonathan, fils de Saül, dit à son écuyer : « Viens ! Passons vers le poste des Philistins qui est là, sur l’autre versant ! » Mais il n’avertit pas son père. 1S 14, 1 : Hag un devezh e lavaras Jonatan, mab Saoul, d’ar floc’h a zouge e armoù : "Deus ! Treuzomp betek gward ar Filistiz a zo en tu all, a-hont". Met d’e dad ne gontas ket se.
Saül se tenait à la limite de Guibéa sous le grenadier de Migrone et, avec lui, il y avait environ six cents hommes. 1S 14, 2 : Saoul a rae e chomlec’h e dibenn Gabaa dindan ar c’hreunadezenn a oa e Migron, ha tud a oa gantañ, war-dro c’hwech kant den.
Ahiyya, fils d’Ahitoub frère d’Ikabod, fils de Pinhas, fils d’Éli, était prêtre du Seigneur à Silo : il portait l’éphod. Le peuple ne savait pas que Jonathan était parti. 1S 14, 3 : Ahias, mab Ac’hitob, breur Ichabod, mab Pineas, mab Heli, beleg an Aotrou e Silo, a zouge an efod, hag an dud ne ouient ket e oa aet kuit Jonatan.
Parmi les passages que Jonathan avait recherchés pour passer vers le poste des Philistins, il en est un avec une dent de rocher sur un versant et une dent de rocher sur l’autre. L’une est appelée Boceç, et l’autre, Senné. 1S 14, 4 : An ode a glaske Jonatan tremen da gaout gward ar Filistiz, he devoa un dant roc’h eus un tu hag un dant roc’h eus an tu all ; anv unan a oa 'Boses' hag anv egile 'Sene'.
L’une se dresse au nord, en face de Mikmas, l’autre au sud, en face de Guéba. 1S 14, 5 : Un dant a oa a-sav-sonn ouzh an hanternoz, a-dal da Vac’hmas, hag egile ouzh ar c’hreisteiz, a-dal da C’habaa.
Jonathan dit à son écuyer : « Viens ! Passons vers le poste de ces incirconcis. Peut-être le Seigneur agira-t-il en notre faveur, car rien n’empêche le Seigneur de donner le salut, que l’on soit peu ou beaucoup. » 1S 14, 6 : Hag e lavaras Jonatan d’ar floc’h a zouge e armoù : "Kae ! Treuzomp betek gward an diamdroc’hidi-se. Marteze e labouro an Aotrou evidomp, rak n’en deus an Aotrou harz ebet evit trec’hiñ gant kalz pe nebeut".
Son écuyer lui répondit : « Fais tout ce que tu as dans le cœur. Vas-y ! Et moi, je suis avec toi, selon ton cœur. » 1S 14, 7 : Hag e lavaras dezhañ e zouger-armoù : "Gra kement a zo ez kalon ! War-raok ! Setu ma-z on ganit a-greiz-kalon !"
Jonathan reprit : « Voici que nous passons vers ces hommes : ils vont nous repérer. 1S 14, 8 : Hag e lavaras Jonatan : "Emaomp o vont da dreuziñ da-geñver an dud-se ha d’en em zizoleiñ dezho.
S’ils nous disent : “Halte ! Attendez que nous vous ayons rejoints”, alors nous resterons sur place, nous ne monterons pas vers eux. 1S 14, 9 : Ma lavaront deomp : Arsav, ken n’erruimp ganeoc’h, ec’h arsavimp pik hep mont war-raok daveto ;
Mais s’ils nous disent : “Montez vers nous !”, alors nous monterons, car le Seigneur les aura livrés entre nos mains. Ce sera pour nous le signe. » 1S 14, 10 : met ma lavaront : Deuit davedomp, ez aimp, rak o lakaat a ra an Aotrou en hon dorn : se a vo evidomp ur sin".
Tous deux se firent repérer par le poste des Philistins, lesquels se dirent : « Voici des Hébreux qui sortent des trous où ils s’étaient cachés ! » 1S 14, 11 : Hag en em ziskouezjont o-daou da ward ar Filistiz, hag e lavaras ar Filistiz : "Setu Hebreed o tont er-maez eus an toulloù ma oant kuzhet enno".
Les hommes du poste interpellèrent Jonathan et son écuyer, en leur disant : « Montez vers nous ! Nous avons quelque chose à vous apprendre. » Jonathan dit à son écuyer : « Monte derrière moi : le Seigneur les a livrés au pouvoir d’Israël ! » 1S 14, 12 : Hag e komzas soudarded ar gward ouzh Jonatan hag ouzh e zouger-armoù o lavarout : "Deuit davedomp, hag e roimp da c’houzout deoc’h un dra". Hag e lavaras Jonatan d’e zouger-armoù : "Deus war va lerc’h : o lakaat a ra an Aotrou e dorn Israel".
Jonathan, suivi de son écuyer, monta en s’aidant des mains et des pieds. Alors les Philistins tombèrent devant Jonathan et, derrière lui, son écuyer les mettait à mort. 1S 14, 13 : Hag e pignas Jonatan war e grabanoù, e zouger-armoù a-dreñv dezhañ. Hag e kouezhe ar Filistiz dirak Jonatan ha dirak e zouger-armoù, o lakae d’ar marv war e lerc’h.
Ce premier coup porté par Jonathan et son écuyer frappa une vingtaine d’hommes, sur l’étendue d’un demi-arpent. 1S 14, 14 : Hag evit o zaol kentañ e voe skoet gant Jonatan hag e zouger-armoù war-dro ugent den, war un hanter devezh-arat bennak.
Ce fut la terreur dans le camp, dans la campagne et parmi tout le peuple. Le poste et les troupes de choc furent terrifiés eux aussi. La terre se mit à trembler, et ce fut une terreur de Dieu. 1S 14, 15 : Hag ur spouron a voe er c’hamp, er vro hag e-touez an holl dud ; ar warded hag an argaderien a voe spontet ivez, hag e krenas an douar hag e voe ur spont-Doue.
À Guibéa de Benjamin, les guetteurs de Saül observaient, et voici que le tumulte se propageait çà et là. 1S 14, 16 : Hag e welas gedourien Saoul e Gabaa Benjamin e oa an engroez o teuziñ hag o vont amañ hag ahont.
Alors Saül dit à la troupe qui était avec lui : « Faites donc l’appel et voyez qui est parti de chez nous. » On fit l’appel : Jonathan et son écuyer manquaient. 1S 14, 17 : Hag e lavaras Samouel d’an dud a oa gantañ : "Kontit an dud, da welout piv a zo aet a-ziganeomp". Hag e voe kontet, hag e vanke Jonatan hag e zouger-armoù.
Saül dit à Ahiyya : « Fais approcher l’arche de Dieu. » En effet l’arche de Dieu était, ce jour-là, avec les fils d’Israël. 1S 14, 18 : Hag e lavaras Saoul da Ahias : "Tosta Arc’h Doue, rak bez’ e oa Arc’h Doue, en deiz-se, gant bugale Israel.
Mais pendant que Saül parlait au prêtre, le tumulte dans le camp des Philistins ne cessait d’augmenter. Alors Saül dit au prêtre : « Retire ta main, cesse de consulter Dieu. » 1S 14, 19 : Hag e-keit ha ma komze Saoul gant ar beleg, ar mesk, e kamp ar Filistiz, a yae war-gresk. Hag e lavaras Saoul d’ar beleg : "Souz da zorn !"
Puis, sur un cri de ralliement, Saül et toute la troupe qui était avec lui marchèrent au combat. Or, les Philistins avaient tiré l’épée l’un contre l’autre, et c’était la panique la plus totale. 1S 14, 20 : Hag e strollas Saoul an holl dud a oa gantañ, hag ez ejont d’an emgann, hag e oa kleze an eil war egile : ur fuilhadeg vras-meurbet.
Quant aux Hébreux qui appartenaient de longue date aux Philistins, qui étaient montés avec eux au camp et se tenaient tout autour, même ceux-là passèrent du côté d’Israël qui était avec Saül et Jonathan. 1S 14, 21 : Hag an Hebreed a oa gant ar Filistiz abaoe ur pennad, hag e oa pignet ganto en o c’hamp, a-ziwar-dro, hag int da vont gant Israel, gant Saoul ha Jonatan.
Tous les hommes d’Israël qui s’étaient cachés dans la montagne d’Éphraïm apprirent la déroute des Philistins ; ils se mirent, eux aussi, à leur poursuite pour les combattre. 1S 14, 22 : Hag an holl dud eus Israel en em guzhe war menez Efraim, o klevout e tec’he ar Filistiz, en em stagas, int ivez, war o lerc’h d’an emgann.
Ce jour-là, le Seigneur donna le salut à Israël. Le combat s’étendit au-delà de Beth-Awen. 1S 14, 23 : Hag e roas an trec’h an Aotrou, en deiz-se, da Israel, hag ez eas an emgann en tu-hont eus Betaven.
Ce jour-là, les hommes d’Israël avaient été accablés parce que Saül avait proféré à l’adresse du peuple cette imprécation : « Maudit soit l’homme qui prendra de la nourriture avant le soir, avant que je me sois vengé de mes ennemis ! » Et personne dans le peuple n’avait goûté de nourriture. 1S 14, 24 : Met tud Israel a oa divi en deiz-se. Ul le en devoa graet Saoul evit ar bobl en ur lavarout : "Milliget an den a zebro bara ac’hann d’an abardaez, ken na vin veñjet eus va enebourien !" Ha n’en devoa tañvaet nikun a vara.
Tout le monde entra dans la forêt. Or il y avait du miel à la surface du sol. 1S 14, 25 : Hag an holl vroidi a oa aet er c’hoadoù, hag e oa mel war c’horre an douar.
Quand le peuple entra dans la forêt, voici qu’il y coulait du miel ! Cependant, nul n’y toucha pour en manger, car le peuple avait peur du serment. 1S 14, 26 : Aet e oa eta an holl dud er c’hoadoù, hag e rede ar mel, met den ne gase e zorn d’e c’henou, rak doujañ a rae an dud al ledoued.
Mais Jonathan n’avait pas entendu son père imposer au peuple le serment. Il tendit le bâton qu’il avait à la main et en trempa le bout dans ce miel végétal ; il ramena la main à sa bouche, et son regard s’éclaircit. 1S 14, 27 : Met Jonatan, - ha n’en devoa ket klevet le e dad evit an dud - a gasas penn e vazh a oa en e zorn, en soubas en un direnn vel, hag a zerenas e zorn d’e c’henou ; hag e sklaeraas e zaoulagad.
Mais quelqu’un dans le peuple prit la parole et dit : « Ton père a imposé au peuple ce serment solennel : “Maudit soit l’homme qui prendra de la nourriture aujourd’hui !”, alors que le peuple est épuisé. » 1S 14, 28 : Hag e komzas un den eus ar bobl o lavarout : "Touet en deus da dad evit an dud, o lavarout : Milliget ra vo an hini a zebro boued hiziv, kaer o deus bezañ divi an dud".
Jonathan répondit : « Mon père a porté malheur au pays. Voyez comme mon regard s’est éclairci parce que j’ai goûté un peu de ce miel ! 1S 14, 29 : Hag e lavaras Jonatan : "Trubuilhañ a ra va zad ar vro. Sellit pegen sklaer eo va daoulagad abaoe ’m eus tañvaet an tamm mel-mañ !
À plus forte raison, si le peuple s’était nourri aujourd’hui sur le butin trouvé chez l’ennemi, le coup porté aux Philistins n’aurait-il pas été plus rude encore ? » 1S 14, 30 : Mar he dije debret hiziv ar bobl preizh hec’h enebourien he deus kavet, e vije bet, a-benn bremañ, brasoc’h an trec’h war ar Filistiz !"
Ce jour-là, ils battirent les Philistins depuis Mikmas jusqu’à Ayyalone, et le peuple fut complètement épuisé. 1S 14, 31 : Skoet e voe, en deiz-se, war ar Filistiz eus Mac’hmas da Aialon, met skuizh e voe an dud meurbet.
Il se jeta sur le butin. On prit du petit et du gros bétail, avec de jeunes bêtes ; on les égorgea à même le sol, et le peuple mangea au-dessus du sang. 1S 14, 32 : Hag e lammas ar bobl war ar preizh, o tapout deñved, saout, leueoù, a voe lazhet war an douar, hag e tebras an dud gant ar gwad.
On rapporta la chose à Saül : « Voici que le peuple est en train de pécher contre le Seigneur en mangeant au-dessus du sang ! » Saül dit : « Vous avez trahi. Roulez vers moi une grosse pierre tant qu’il fait jour ! » 1S 14, 33 : Hag e voe roet keloù da Saoul ha lavaret dezhañ edo ar bobl o pec’hiñ e-keñver an Aotrou en ur zebriñ gant gwad. Hag e lavaras : "Treitourien ac’hanoc’h ! Ruilhit betek ennon hiziv ur maen bras".
Puis il déclara : « Dispersez-vous parmi le peuple et dites : Que chacun amène vers moi son bœuf ou son mouton. Vous les égorgerez et les mangerez ici. Mais vous ne pécherez pas contre le Seigneur en mangeant auprès du sang. » Alors, à la nuit tombée, tous les gens amenèrent le bœuf que chacun possédait et que l’on égorgea à cet endroit. 1S 14, 34 : Hag e lavaras Saoul : "En em strewit e-mesk an dud ha lavarit dezho : Degasit din, hemañ e ejen, hennezh e zañvad, hag o aberzhit amañ, hag e tebrot hep pec’hiñ enep an Aotrou en ur zebriñ gant ar gwad". Hag e kasas an holl dud pep a ejen ’n ere e stag, en noz-se, hag e voent sakrifiet eno.
Saül bâtit un autel au Seigneur. C’était la première fois qu’il bâtissait un autel au Seigneur. 1S 14, 35 : Hag e savas Saoul un aoter d’an Aotrou : ar wech kentañ e oa ma savas un aoter d’an Aotrou.
Saül dit : « Descendons à la poursuite des Philistins pendant la nuit, pillons chez eux jusqu’au lever du jour et n’en laissons subsister aucun. » Ils répondirent : « Fais tout ce qui te semble bon. » Le prêtre dit : « Ici, approchons-nous de Dieu. » 1S 14, 36 : Hag e lavaras Saoul "Diskennomp war-lerc’h ar Filistiz, da noz, hag o freizhatomp betek gouloù-deiz, ha na lezomp diouto den ebet". Hag e lavarjont : "Kement a vezo mat ouzh da zaoulagad da vezo graet !" Hag e lavaras ar beleg : "Tostaomp amañ da gaout Doue".
Alors Saül consulta Dieu : « Dois-je descendre à la poursuite des Philistins ? Les livreras-tu aux mains d’Israël ? » Mais, ce jour-là, Dieu ne lui donna pas de réponse. 1S 14, 37 : Hag e c’houlennas Saoul digant Doue : "Hag-eñ e tiskennin war-lerc’h ar Filistiz, e lakai anezho e dorn Israel ?" Met ne roas ket respont dezhañ en deiz-se.
Alors Saül dit : « Avancez ici, vous tous, les chefs du peuple ; comprenez et voyez en quoi consiste le péché commis aujourd’hui. 1S 14, 38 : Hag e lavaras Saoul : "Tostait amañ, holl briñsed ar bobl, da c’houzout ha da welout petore pec’hed a zo bet hiziv ;
Oui, par le Seigneur vivant, le sauveur d’Israël, même si Jonathan, mon fils, est en cause, il mourra ! » Mais dans tout le peuple, personne ne lui répondit. 1S 14, 39 : rak, - bevet an Aotrou, salver Israel ! - nag e vefe hemañ e Jonatan, va mab, mervel a ray !" Den ne respontas dezhañ, eus an holl dud.
Puis il dit à tout Israël : « Vous serez d’un côté. Moi et mon fils Jonathan, nous serons de l’autre côté. » Le peuple répondit : « Fais ce qui te semble bon. » 1S 14, 40 : Hag e lavaras da Israel a-bezh : "C’hwi a vo en tu-mañ, ha me, gant Jonatan, va mab, a vo en tu all". Hag e lavaras an dud da Saoul : "Ar pezh a vo mat ouzh da zaoulagad a ri".
Alors Saül s’adressa au Seigneur : « Dieu d’Israël, fais connaître la vérité ! » Jonathan et Saül furent désignés par le sort, et le peuple fut mis hors de cause. 1S 14, 41 : Hag e lavaras Saoul d’an Aotrou : "Doue Israel, ro an Toumim !" Hag e voe kemeret Jonatan ha Saoul, hag an dud a guitaas.
Saül dit : « Jetez les sorts entre moi et mon fils Jonathan. » Et Jonathan fut désigné. 1S 14, 42 : Hag e lavaras Saoul : "Ra vo tennet etrezon-me ha Jonatan, va mab !" Hag e voe tapet Jonatan.
Saül dit à Jonathan : « Révèle-moi ce que tu as fait. » Jonathan le lui révéla en disant : « Oui, j’ai goûté un peu de miel au bout du bâton que j’avais à la main. Me voici : que je meure ! » 1S 14, 43 : Hag e lavaras Saoul da Jonatan : "Disklêr din petra ac’h eus graet". Hag e roas kont dezhañ Jonatan o lavarout : "Tañvaet em eus gant penn ar vazh a oa em dorn un tamm mel. Prest on da vervel !"
Saül déclara : « Que Dieu amène le malheur sur moi, et pire encore, si tu ne meurs pas, Jonathan ! » 1S 14, 44 : Hag e lavaras Saoul : "Evel-hen da raio Doue, hag evel-hont ouzhpenn, ma ne varvez ket, Jonatan !"
Mais le peuple dit à Saül : « Est-ce que Jonathan devrait mourir, lui qui a remporté cette grande victoire en Israël ? Quelle horreur ! Par le Seigneur vivant, il ne tombera pas à terre un seul cheveu de sa tête, car c’est avec Dieu qu’il a agi en ce jour. » Le peuple racheta Jonathan, et celui-ci ne mourut pas. 1S 14, 45 : Hag e lavaras an dud da Saoul : "Daoust ha Jonatan a varvo, eñ hag en deus graet un trec’h ken bras evit Israel ? Biken ! - Bevet an Aotrou ! - Ne gouezho blevenn ebet eus e benn d’an douar, rak gant an Aotrou en deus graet se hiziv". Hag e tasprenas ar bobl Jonatan ha ne varvas ket.
Quant à Saül, il renonça à poursuivre les Philistins, et les Philistins s’en allèrent chez eux. 1S 14, 46 : Hag e tistroas Saoul eus mont war-lerc’h ar Filistiz ; hag ar Filistiz a yeas d’ar gêr.
Quand Saül se fut emparé de la royauté sur Israël, il mena la guerre contre tous ses ennemis alentour : Moab, les fils d’Ammone, Édom, les rois de Soba et les Philistins. De quelque côté qu’il se tournât, il leur faisait du mal. 1S 14, 47 : Ha Saoul, p’en devoe ar rouantelezh war Israel, a vrezelekaas tro-war-dro enep e holl enebourien : Moab, Bugale Amon, Edom, rouaned Soba ha Filistiz, ha dre-holl m’en em droe e trec’he.
Il déploya sa force et battit Amalec. Il délivra Israël de la main de ceux qui le pillaient. 1S 14, 48 : Ober a reas taolioù kaer hag e pilas Amalek hag e saveteas Israel diouzh dorn o skraperien.
Les fils de Saül étaient Jonathan, Yishwi et Malki-Shoua. Ses deux filles s’appelaient, l’aînée, Mérab et, la cadette, Mikal. 1S 14, 49 : Hag e voe Bugale Saoul : Jonatan, Isui ha Melkisoua ; hag anv e ziv verc’h, anv an hini henañ, Merob hag anv an hini yaouankañ, Mic’hol.
La femme de Saül s’appelait Ahinoam, fille d’Ahimaaç. Le chef de son armée s’appelait Abner, fils de Ner qui était l’oncle de Saül. 1S 14, 50 : Hag anv gwreg Saoul a oa Ac’hinoam, merc’h Akimaas ; hag anv penngadour e lu, Abner, mab Ner, eontr Saoul.
Kish, le père de Saül, et Ner, le père d’Abner, étaient fils d’Abiel. 1S 14, 51 : Kis, tad Saoul, ha Ner, tad Abner, a oa mibien da Aviel.
Il y eut une guerre acharnée contre les Philistins durant tous les jours de Saül. Aussi, quand Saül remarquait un homme de valeur ou quelqu’un de courageux, il se l’attachait. 1S 14, 52 : Hag e voe brezelioù garv enep ar Filistiz, holl deizioù Saoul. Ha pa wele Saoul un den bennak kadarn, ur soudard bennak, hen dec’halve davetañ.
