Premier livre de Samuel - Chapitre 17
Chapitre : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
Chapitre 17
Les Philistins rassemblèrent leurs armées pour la guerre ; ils se rassemblèrent à Soko de Juda et ils établirent leur camp entre Soko et Azéqa, à Éfès-Dammim. 1S 17, 1 : Hag e vodas ar Filistiz o c’hampoù evit ar brezel, hag en em vodjont e Soc’ho, a zo e Youda, hag e kampjont etre Soc’ho hag Azeka, en Afesdommim.
Saül et les hommes d’Israël se rassemblèrent et établirent leur camp dans le Val du Térébinthe, puis se rangèrent en ordre de bataille face aux Philistins. 1S 17, 2 : Saoul ha tud Israel en em vodas hag a gampas e traonienn Ela war renk a vrezel da ziarbenn ar Filistiz.
Les Philistins se tenaient sur la montagne d’un côté, Israël se tenait sur la montagne de l’autre côté ; entre eux il y avait la vallée. 1S 17, 3 : Ar Filistiz en em zalc’he war ar menez, eus un tu, hag Israel en em zalc’he war ar menez, eus an tu all, ar saonenn etrezo.
Alors sortit des rangs philistins un champion qui s’appelait Goliath. Originaire de Gath, il mesurait six coudées et un empan. 1S 17, 4 : Hag e teuas war-raok un hanterour eus kampoù ar Filistiz, Goliat e anv, eus Gat. E uhelder a oa c’hwec’h ilinad hag ur rahouennad.
Il avait un casque de bronze sur la tête, il était revêtu d’une cuirasse à écailles ; la cuirasse pesait cinq mille sicles de bronze. 1S 17, 5 : Un dokenn arem en devoa war e benn ; gant un hobregon skantek e oa gwisket ha pouez an hobregon-se a oa pemp mil shekel arem.
Il avait des jambières de bronze et un javelot de bronze entre les épaules. 1S 17, 6 : Bodreoù arem en devoa war e zivhar, hag ur speg arem war e zivskoaz ;
Le bois de sa lance était comme le rouleau d’un métier à tisser, et sa pointe pesait six cents sicles de fer. Et devant lui marchait le porte-bouclier. 1S 17, 7 : koad e c’hoaf a oa evel karvan ur gwiader ; laonenn e c’hoaf he devoa c’hwec’h kant shekel, en houarn. Un douger skoed a gerzhe dirazañ.
Il s’arrêta et cria vers les lignes d’Israël. Il leur dit : « À quoi bon sortir pour vous ranger en ordre de bataille ? Ne suis-je pas, moi, le Philistin, et vous, les esclaves de Saül ? Choisissez-vous un homme, et qu’il descende vers moi ! 1S 17, 8 : Hag en em zalc’has hag e huchas war renkadoù Israel o lavarout : "Hag-eñ n’on ket me ar Filistiad, ha c’hwi, sklaved Saoul ? Dibabit deoc’h un den, a ziskenno davedon.
S’il est le plus fort en luttant avec moi et qu’il m’abatte, nous deviendrons vos esclaves. Mais si je suis le plus fort et que je l’abatte, vous deviendrez nos esclaves, vous nous serez asservis. » 1S 17, 9 : Mar gall brezelekaat ganin hag e ven skoet gantañ, e vezimp ho sklaved ; ha mar bezan-me trec’h dezhañ hag eñ skoet ganin, e vezot c’hwi hor sklaved ha servijerien deomp".
Le Philistin ajouta : « Moi, aujourd’hui, je lance un défi aux lignes d’Israël : donnez-moi un homme, et nous lutterons l’un contre l’autre ! » 1S 17, 10 : Hag e lavare ar Filistiad : "Me a ra fae ouzh renkadoù Israel, hiziv : roit din un den, hag en em gannañ a raimp etrezomp".
Saül et tout Israël entendirent les paroles du Philistin ; ils en furent consternés, ils éprouvèrent une grande crainte. 1S 17, 11 : Hag e kleve Saoul hag Israel a-bezh komzoù ar Filistiad gant spont hag aon bras.
David était fils de cet Éphratéen de Bethléem en Juda, nommé Jessé et qui avait huit fils. Or, au temps de Saül, cet homme était un vieillard avancé en âge. 1S 17, 12 : David a oa mab an den-se eus Efrata, pe Betlehem Youda, e anv Jese, hag en devoa eizh mab ; an den-mañ, e deizioù Saoul, a oa kozh, deuet en oad e-touez an dud.
Les trois fils aînés de Jessé s’en étaient allés : ils avaient suivi Saül à la guerre. Les trois fils de Jessé partis à la guerre se nommaient : le premier-né Éliab, le deuxième Abinadab, et le troisième Shamma. 1S 17, 13 : Aet e oa tri mab da Jese, ar re vrasañ, war-lerc’h Saoul d’ar brezel. Anv e dri mab aet d’ar brezel a oa : Eliab, an hini henañ, an eil Abinadab, hag an trede Samma.
David était le plus jeune. Les trois aînés avaient donc suivi Saül ; 1S 17, 14 : David a oa an hini yaouankañ ; an tri henañ a oa aet war-lerc’h Saoul.
quant à David, il allait chez Saül et en revenait pour faire paître le troupeau de son père à Bethléem. 1S 17, 15 : David a rae ar monedonea a-gichen Saoul, evit mesa deñved e dad e Betlehem.
Le Philistin s’avançait matin et soir ; il se présenta ainsi pendant quarante jours. 1S 17, 16 : Hag e tostae ar Filistiad diouzh ar beure ha d’abardaez, hag e kendalc’has daou-ugent deiz.
Jessé dit à son fils David : « Prends donc pour tes frères cette mesure d’épis grillés, avec les dix pains que voici, et cours les porter au camp à tes frères. 1S 17, 17 : Hag e lavaras Jese da Zavid, e vab : "Kemer, evit da vreudeur, an efa greun-rostet-mañ hag an dek baraenn-mañ, ha red betek kamp da vreudeur.
Ces dix fromages, tu les porteras à l’officier de millier ; tu verras si tes frères sont en bonne santé, et tu m’en rapporteras le signe que tout va bien. 1S 17, 18 : Hag an dek tamm keuz-mañ a gasi d’an ofiser a viliad. Da vreudeur a weli hag a saludi ; o c’hefredoù a gemeri.
Saül, tes frères et tous les hommes d’Israël sont en train de combattre les Philistins dans le Val du Térébinthe. » 1S 17, 19 : Saoul a zo gant ar re-mañ ha gant holl dud Israel e traonienn Ela, o vrezeliñ enep ar Filistiad.
David se leva de bon matin, laissa le troupeau à un gardien, et partit avec les provisions, comme Jessé le lui avait ordonné. Il arriva au milieu du camp lorsque l’armée, sortant pour se mettre en ligne, poussait le cri de guerre. 1S 17, 20 : Hag e savas David diouzh ar beure, hag e lezas an deñved gant ur mesaer, hag e samm gantañ, ez eas evel ma c’hourc’hemenne dezhañ Jese. Pa erruas war an dachenn, edo ar soudarded o vont er renkadoù hag o youc’hal evit an emgann.
Israël et les Philistins se rangèrent ligne contre ligne. 1S 17, 21 : Hag en em renkas Israel hag ar Filistiad, renkadoù rag-enep da renkadoù.
David se déchargea de ses bagages, les laissa aux mains du gardien des bagages et courut vers la ligne de front. Une fois arrivé, il demanda à ses frères s’ils étaient en bonne santé. 1S 17, 22 : Hag e lezas David an traoù a oa gantañ etre daouarn diwaller ar pakadoù, hag e redas d’ar renkadoù, hag en ur erruout e hetas ar peoc’h d’e vreudeur.
Comme il parlait avec eux, voici que monta des lignes philistines le champion appelé Goliath, le Philistin de Gath, qui reprit les mêmes paroles, et David l’entendit. 1S 17, 23 : Edo o komz ganto, ha setu an hanterour o tont war-raok, Goliat ar Filistiad e anv, eus Gat, eus renkadoù ar Filistiz. Hag ec’h adlavaras an hevelep komzoù, ha David o c’hlevas.
En voyant l’homme, tous ceux d’Israël s’enfuirent devant lui, terrifiés. 1S 17, 24 : Hag holl dud Israel, o welout an den-se a dec’has dirazañ, aon bras warno.
Ils disaient : « Avez-vous vu cet homme qui monte contre nous ? C’est pour défier Israël qu’il monte ! Celui qui l’abattra, le roi le fera riche, très riche ; il lui donnera sa fille, et il affranchira sa famille de toute charge en Israël. » 1S 17, 25 : Hag e lavaras un den a Israel : "Ha gwelet hoc’h eus an den a zo pignet aze ? Evit ober goap ouzh Israel ez eo deuet. Met an den a skoio warnañ a vo graet pinvidik gant ar roue, pinvidik bras ! Hag e verc’h a roio dezhañ, ha ti e dad a vo frankizet en Israel".
David demanda à ceux qui se tenaient près de lui : « Que fera-t-on pour récompenser l’homme qui abattra ce Philistin et relèvera le défi lancé à Israël ? Qui est-il, en effet, ce Philistin incirconcis, pour avoir défié les armées du Dieu vivant ? » 1S 17, 26 : Hag e komzas David ouzh ar wazed en em zalc’he en e gichen, o lavarout : "Petra a vo graet d’an den a skoio war ar Filistiad-se, hag a lamo an dismegañs a-ziwar Israel ? Ha piv eo ar Filistiad diamdroc’h-se a zismeg renkadoù an Doue bev ?"
Les gens répondirent avec les mêmes paroles : « Ainsi fera-t-on pour récompenser l’homme qui l’abattra… » 1S 17, 27 : Hag e lavaras dezhañ an dud an hevelep komzoù, o lavarout : "Evel-se e vo graet d’an den a skoio warnañ".
Éliab, son frère aîné, l’entendit qui parlait avec les gens. Il se mit en colère contre David et dit : « Pourquoi donc es-tu descendu ? À qui as-tu laissé ton maigre troupeau dans le désert ? Je connais, moi, ton arrogance et la malice de ton cœur : c’est pour voir la bataille que tu es descendu ! » 1S 17, 28 : Hag e selaoue Eliab, e vreur henañ, pa gomze gant ar wazed, hag ec’h entanas kounnar Eliab ouzh David, hag e lavaras : "Perak ez out diskennet ? Ha gant piv ec’h eus lezet an nebeud deñved hon eus er gouelec’h ? Anavezout a ran da hardizhegezh ha drougiezh da galon ! Ya, evit gwelout an emgann ez out diskennet !"
David répondit : « Qu’est-ce que j’ai fait encore ? On n’a plus le droit de parler ! » 1S 17, 29 : Hag e lavaras David : "Petra am eus graet eta nemet kaozeal ?"
David se détourna de lui et s’adressa à un autre. Il répéta sa demande, et les gens lui firent la même réponse qu’auparavant. 1S 17, 30 : Hag ez eas kuit eus e gichen davet un all, hag a lavaras an hevelep komzoù, hag e respontas dezhañ an dud evel m’o devoa komzet ar re gentañ.
Mais les paroles de David attirèrent l’attention et furent rapportées à Saül qui le fit venir. 1S 17, 31 : Pa voe klevet ar pezh a lavare David, e voe kontet dirak Saoul, hag hemañ a reas e gerc’hat.
David dit à Saül : « Que personne ne perde courage à cause de ce Philistin. Moi, ton serviteur, j’irai me battre avec lui. » 1S 17, 32 : Hag e lavaras David da Saoul : "Arabat koll kalon abalamour da C’holiat. Me, da servijer, a yelo d’en em gannañ ouzh ar Filistiad-se".
Saül répondit à David : « Tu ne peux pas marcher contre ce Philistin pour lutter avec lui, car tu n’es qu’un enfant, et lui, c’est un homme de guerre depuis sa jeunesse. » 1S 17, 33 : Hag e lavaras Saoul da Zavid : "N’halli ket mont d’ar Filistiad-se d’en em gannañ outañ, re yaouank ez out, hag eñ, un den a vrezel abaoe e yaouankiz".
David dit à Saül : « Quand ton serviteur était berger du troupeau de son père, si un lion ou bien un ours venait emporter une brebis du troupeau, 1S 17, 34 : Hag e lavaras David da Saoul : "Mesaer e oa da servijer, evit e dad, war an deñved ; ha pa zeue ul leon pe un arzh da dapout un oan eus ar bagad,
je partais à sa poursuite, je le frappais et la délivrais de sa gueule. S’il m’attaquait, je le saisissais par la crinière et je le frappais à mort. 1S 17, 35 : ez aen war e lerc’h, e skoen warnañ, hag e ziframmañ a raen eus e c’henou, ha pa save warnon, e krogen en e voue, hag e skoen warnañ d’ar marv.
Ton serviteur a frappé et le lion et l’ours. Eh bien ! ce Philistin incirconcis sera comme l’un d’eux puisqu’il a défié les armées du Dieu vivant ! » 1S 17, 36 : Leoned hag arzhed en deus lazhet da servijer ; hag e vo ar Filistiad diamdroc’h-mañ evel unan anezho, pa ra goap eus renkadoù an Doue bev !"
David insista : « Le Seigneur, qui m’a délivré des griffes du lion et de l’ours, me délivrera des mains de ce Philistin. » Alors Saül lui dit : « Va, et que le Seigneur soit avec toi ! » 1S 17, 37 : Hag e lavaras : "An Aotrou, hag am zennas diouzh skilfoù al leon ha diouzh ivinoù an arzh, am zenno diouzh dorn ar Filistiad-se !" Hag e lavaras Saoul da Zavid : "Kae, hag an Aotrou da vezo ganit !"
Saül revêtit David de ses propres vêtements. Il lui mit sur la tête un casque de bronze et le revêtit d’une cuirasse. 1S 17, 38 : Hag e wiskas Saoul da Zavid e zilhad, hag e lakaas un dokenn arem war e benn, hag e wiskas dezhañ un hobregon.
David se mit à la ceinture l’épée de Saül par-dessus ses vêtements. Il fut incapable de marcher car il n’était pas entraîné. Et David dit à Saül : « Je ne peux pas marcher avec tout cela car je ne suis pas entraîné. » Et il s’en débarrassa. 1S 17, 39 : Hag e c’hourizas David e gleze war e zilhad, hag e vennas kerzhout, met ne oa ket boas. Hag e lavaras David da Saoul : "N’hallan ket kerzhout gant an traoù-mañ ; n’on ket boas". Hag o lemel a reas David diwarnañ.
David prit en main son bâton, il se choisit dans le torrent cinq cailloux bien lisses et les mit dans son sac de berger, dans une poche ; puis, la fronde à la main, il s’avança vers le Philistin. 1S 17, 40 : Hag e kemeras e vazh en e zorn hag e tibabas pemp bilienn eus ar froud, a lakaas er sac’h-mesaer en devoa hag en e c’hodell ; hag e vatalm en e zorn, e tostaas ouzh ar Filistiad.
Le Philistin se mit en marche et, précédé de son porte-bouclier, approcha de David. 1S 17, 41 : Hag e kerzhas ar Filistiad hag e tostaas ouzh David, e zouger-skoed dirazañ.
Lorsqu’il le vit, il le regarda avec mépris car c’était un jeune garçon ; il était roux et de belle apparence. 1S 17, 42 : Hag e sellas ar Filistiad, hag o welout David, e reas goap anezhañ dre ma oa yaouank ha melegan, ha koant da welout.
Le Philistin lui dit : « Suis-je donc un chien, pour que tu viennes contre moi avec un bâton ? » Puis il le maudit en invoquant ses dieux. 1S 17, 43 : Hag e lavaras ar Filistiad da Zavid : "Ur c’hi ez on-me, pa zeuez davedon gant bizhier ?" Hag e villigas ar Filistiad David dre e zoueoù.
Il dit à David : « Viens vers moi, que je te donne en pâture aux oiseaux du ciel et aux bêtes sauvages ! » 1S 17, 44 : Hag e lavaras ar Filistiad da Zavid : "Deus din, hag e roin da gig da evned an Neñvoù ha da loened ar maezioù !"
David lui répondit : « Tu viens contre moi avec épée, lance et javelot, mais moi, je viens contre toi avec le nom du Seigneur des armées, le Dieu des troupes d’Israël que tu as défié. 1S 17, 45 : Hag e lavaras David d’ar Filistiad : "Te a zo o tont din gant kleze ha goaf ha speg, ha me a ya dit en anv Aotrou an Armeoù, Doue renkadoù Israel, a zismegañsez.
Aujourd’hui le Seigneur va te livrer entre mes mains, je vais t’abattre, te trancher la tête, donner aujourd’hui même les cadavres de l’armée philistine aux oiseaux du ciel et aux bêtes de la terre. Toute la terre saura qu’il y a un Dieu pour Israël, 1S 17, 46 : Hiziv e vi paket gant an Aotrou etre va daouarn, me a ya d’az lazhañ hag e troc’hin dit da benn hag e roin da gorf-te ha korfoù marv ar Filistiz da laboused an neñv ha d’al loened gouez. Ar bed-holl a ouezo ez eus un Doue en Israel.
et tous ces gens rassemblés sauront que le Seigneur ne donne la victoire ni par l’épée ni par la lance, mais que le Seigneur est maître du combat, et qu’il vous livre entre nos mains. » 1S 17, 47 : Hag e ouezo an holl dud-mañ n’eo ket dre gleze na goaf e trec’h an Aotrou, rak an Aotrou eo mestr ar brezel, hag ho lakaat a ray holl etre hon daouarn".
Goliath s’était dressé, s’était mis en marche et s’approchait à la rencontre de David. Celui-ci s’élança et courut vers les lignes des ennemis à la rencontre du Philistin. 1S 17, 48 : Hag evel ma talc’he ar Filistiad da gerzhout ha da dostaat a-ziarbenn David, e hastas David redek war-du an talbenn etrezek ar Filistiad.
Il plongea la main dans son sac, et en retira un caillou qu’il lança avec sa fronde. Il atteignit le Philistin au front, le caillou s’y enfonça, et Goliath tomba face contre terre. 1S 17, 49 : Hag e kasas David e zorn d’e sac’h, hag e kemeras dioutañ ur maen, a vatalmas, a skoas gant ar Filistiad ouzh e dal. Sankañ a reas ar maen en e dal, hag e kouezhas war e zremm d’an douar.
Ainsi David triompha du Philistin avec une fronde et un caillou : quand il frappa le Philistin et le mit à mort, il n’avait pas d’épée à la main. 1S 17, 50 : Trec’het en devoa David war ar Filistiad gant ur vatalm hag ur maen, ha roet d’ar Filistiad taol ar marv ; ne oa ket a gleze e dorn David.
Mais David courut ; arrivé près du Philistin, il lui prit son épée, qu’il tira du fourreau, et le tua en lui coupant la tête. Quand les Philistins virent que leur héros était mort, ils prirent la fuite. 1S 17, 51 : Hag e redas David hag ec’h arsavas e-kichen ar Filistiad, hag e kemeras e gleze, a dennas eus e c’houin, hag hen lakaas d’ar marv, hag e troc’has e benn. Pa welas ar Filistiz e oa marvet o hini kadarnañ, e tec’hjont.
Les hommes d’Israël et de Juda se levèrent en poussant le cri de guerre ; ils poursuivirent les Philistins jusqu’à l’entrée de la vallée et jusqu’aux portes d’Éqrone. Des Philistins, blessés à mort, tombèrent sur la route de Shaaraïm, jusqu’à Gath et jusqu’à Éqrone. 1S 17, 52 : Hag e krogas soudarded Israel ha Youda da youc’hal ha da argas ar Filistiz betek erruout gant an draonienn, betek dorojoù Ekron, hag e kouezhas muntridi Filistiz war hent Saarim, betek Gat ha betek Ekron.
Puis, les fils d’Israël revinrent de leur poursuite acharnée contre les Philistins et se mirent à piller leur camp. 1S 17, 53 : Hag e tistroas bugale Israel eus o heskinerezh war-lerc’h ar Filistiz, goude bezañ preizhataet o c’hampoù.
David saisit la tête du Philistin et l’apporta à Jérusalem. Quant à ses armes, il les déposa dans sa propre tente. 1S 17, 54 : Hag e kemeras David penn ar Filistiad, a gasas da Jeruzalem, hag e armoù a lakaas en e dinell.
Lorsque Saül avait vu David sortir à la rencontre du Philistin, il avait demandé au chef de l’armée, Abner : « De qui ce garçon est-il le fils, Abner ? » Et Abner lui avait répondu : « Par ta vie, ô roi, je ne le sais pas. » 1S 17, 55 : P’en devoa gwelet Saoul David o vont a-ziarbenn d’ar Filistiad, en devoa lavaret da Abner, penngadour al lu : "Mab piv eo hemañ yaouank, Abner ?" Hag en devoa lavaret Abner : "Bevet da ene, o roue ! N’ouzon ket".
Le roi lui avait dit : « Informe-toi : de qui ce jeune homme est-il le fils ? » 1S 17, 56 : Hag en devoa lavaret ar roue : "Goulenn mab piv eo ar c’hrennard-se".
Quand David fut de retour, après avoir abattu le Philistin, Abner le retint et le fit venir devant Saül ; David avait à la main la tête du Philistin. 1S 17, 57 : Hag evel ma tistroe David a vezañ lazhet ar Filistiad, e voe kemeret gant Abner ha degaset dirak Saoul, penn ar Filistiad en e zorn.
Saül lui demanda : « Mon garçon, de qui es-tu le fils ? » Et David lui répondit : « Je suis le fils de ton serviteur Jessé, de Bethléem. » 1S 17, 58 : Hag e lavaras Saoul dezhañ : "Mab piv out-te, paotr yaouank ?" Hag e lavaras David : "Mab da servijer Jese, eus Betlehem".
